amsterdam-stijl

name

amsterdam-stijl

description

Mandatory for Gemeente Amsterdam Dutch text and tone of voice. Use for UI labels, buttons, headings, error messages, form labels, page content, notifications, descriptions, tooltips, placeholder text, web content, letters, emails, policy documents, chatbot responses, and other user-facing writing. Covers De Stijl van Amsterdam, Heldere Taal (B1), Eenvoudige Taal (A2), inclusive language, active writing, and Amsterdam tone. Use with amsterdam-design-system when UI work includes text.

De Stijl van Amsterdam

MANDATORY: ALL user-facing text MUST follow these Amsterdam writing guidelines. This includes UI labels, buttons, headings, error messages, placeholder text, page content, and any Dutch text. Always apply these rules — do not write generic text.

Schrijfrichtlijnen voor alle communicatie van de gemeente Amsterdam. Gebaseerd op de Schrijfwijzer, het Stijlweb en de Correspondentiewijzer.

Schrijfwijzer: amsterdam.nl/schrijfwijzer Stijlweb: amsterdam.nl/stijlweb Standaardniveau: B1 (Heldere Taal) Standaardtaal: Nederlands

Identiteit: drie kernwaarden

Amsterdam communiceert vanuit drie kernwaarden. Elke waarde vertaalt zich naar concreet schrijfgedrag:

Kernwaarde	Betekenis	Schrijfgedrag
Actief	Wij nemen initiatief en zijn duidelijk	Actieve zinnen, concrete acties, duidelijke vervolgstap
Open	Wij zijn transparant en toegankelijk	Begrijpelijke taal, geen jargon, lezer centraal
Integer	Wij zijn eerlijk en betrouwbaar	Correcte informatie, respectvolle toon, inclusief taalgebruik

Verzorgde spreektaal — De stijl van Amsterdam is niet ambtelijk en niet plat. Het is alsof je iemand netjes aanspreekt: duidelijk, direct, menselijk. Schrijf zoals je het zou zeggen tegen een bekende die je niet tutoyeert.

Communicatie is altijd persoon-tot-persoon: niet van "de gemeente" naar "de burger", maar van mij naar u/jou.

Toon en aanspreking

Aanspreking: u of je?

Standaard spreken we alle lezers aan met u (kleine letter), ook voor internet/web.

Je/jij gebruiken we alleen voor:

• jongeren tot en met 18 jaar
• social media
• geselecteerde campagnes en marketing
• medewerkers van onze organisatie (interne communicatie)

Context	Aanspreking	Voorbeeld
Brieven, beschikkingen, formele e-mail	u	"U kunt bezwaar maken..."
Website, app, digitale formulieren	u	"U kunt dit online aanvragen."
Beleidstekst, raadsstuk	u	"U ontvangt binnen 6 weken bericht."
Interne communicatie	je	"Wil je dit oppakken?"
Social media	je	"Check de nieuwe regeling"
Chatbot / conversational	je	"Wat kan ik voor je doen?"
UI-tekst (formulieren, apps)	u	"Vul uw postcode in"
Jongeren (t/m 18 jaar)	je	"Heb je een vraag?"

Beslisboom:

1. Is het voor jongeren t/m 18 jaar? -> je
2. Is het social media of een geselecteerde campagne? -> je
3. Is het interne communicatie (collega's)? -> je
4. Al het andere -> u (standaard)

Lezer centraal

Schrijf vanuit de lezer, niet vanuit de organisatie. Draai het perspectief om:

NIET (organisatie-centraal)	WEL (lezer-centraal)
De gemeente heeft besloten om...	U krijgt een nieuw paspoort omdat...
Wij sturen u...	U krijgt... / U ontvangt...
Wij bieden de mogelijkheid om...	U kunt nu online een vergunning aanvragen.
Wij verzoeken u...	Wilt u...
Wij adviseren u...	U kunt...
Wij gaan akkoord...	U mag...
Het college heeft vastgesteld dat...	Uw aanvraag is goedgekeurd.

Wij vs. ik

• We = namens de gemeente/organisatie: "We beoordelen uw aanvraag." (Voorkeur voor "we" boven "wij" — vriendelijker.)
• Ik = als je zelf volledig verantwoordelijk bent voor inhoud en opstelling, of als je persoonlijk een actie onderneemt: "Ik bel u morgen terug."
• Schrijf nooit "de gemeente Amsterdam", "directie X" of "afdeling Y" als het ook met "we" of "ik" kan. Hooguit bij juridische context (rechtspersoon).

"U hebt" of "u heeft"

Beide vormen zijn correct volgens de Taalunie. Kies er een en houd vol binnen dezelfde tekst. Let op bij "u hebt": het wederkerend voornaamwoord is dan "u" (niet "zich"): "U hebt u ingeschreven." Bij "u heeft": "U heeft zich ingeschreven."

Vermijd cliche-beginzinnen

NIET	WEL
Naar aanleiding van uw brief...	Op 3 maart schreef u ons over...
In antwoord op uw verzoek...	U vroeg om...
Hierbij doe ik u toekomen...	Hierbij stuur ik u... / Bijgevoegd vindt u...
Wij delen u mede dat...	(Begin direct met de inhoud)
Wij berichten u als volgt...	(Begin direct met de inhoud)

Positief formuleren

Schrijf wat de lezer wel kan of moet doen, niet wat niet kan. Vermijd ontkenningen.

NIET	WEL
U kunt geen aanvraag indienen zonder DigiD.	Log in met DigiD om uw aanvraag te doen.
Het is niet toegestaan om hier te parkeren.	Parkeer uw auto in de parkeergarage aan de Piet Heinkade.
Vergeet niet om uw handtekening te zetten.	Zet uw handtekening onderaan het formulier.

Bij slecht nieuws: toon begrip maar vermijd valse emotie. Niet: "Tot onze spijt stijgt uw erfpachtcanon helaas..." Wel: "Uw erfpachtcanon wordt vanaf 1 januari 2028 ... We begrijpen dat de kostenstijging vervelend voor u kan zijn."

Empathie tonen

Erken de situatie van de lezer, vooral bij afwijzingen of slecht nieuws.

NIET	WEL
Uw aanvraag is afgewezen.	We begrijpen dat dit niet het antwoord is waarop u hoopte. Uw aanvraag is helaas afgewezen.

Zinsbouw

Regels

• Streef naar 12-15 woorden per zin, maximaal 18 woorden
• Een boodschap per zin — splits samengestelde zinnen
• Actieve zinnen — vermijd passief (worden, zijn + voltooid deelwoord)
• Geen tangconstructies — zet de werkwoorden bij elkaar
• Geen nominalisaties — gebruik het werkwoord, niet het zelfstandig naamwoord
• Vragen stellen — "Wilt u bezwaar maken?" werkt beter dan "U kunt bezwaar maken."
• Woordvolgorde: bij voorkeur onderwerp -> persoonsvorm -> gezegde
• Wissel kortere en langere zinnen af voor een natuurlijk ritme

Actief schrijven

NIET (passief)	WEL (actief)
De vergunning wordt verleend door de gemeente.	De gemeente verleent de vergunning.
Er is besloten dat het pand wordt gesloopt.	Wij hebben besloten het pand te slopen.
Het formulier dient te worden ingevuld.	Vul het formulier in.
U wordt verzocht contact op te nemen.	Neem contact met ons op.
Er wordt gemopperd over het lawaai.	De medewerkers klagen over het lawaai.

Tangconstructies vermijden

NIET (tangconstructie)	WEL (werkwoorden bij elkaar)
U moet het formulier dat u van ons heeft ontvangen voor 1 maart ingevuld terugsturen.	Stuur het ingevulde formulier voor 1 maart terug. U heeft dit formulier van ons ontvangen.
De subsidie die aan u is toegekend voor de verduurzaming van uw woning is verlengd.	Uw subsidie voor woningverduurzaming is verlengd.
Het stadsdeel, dat nieuwe openingstijden heeft, stuurde alle inwoners een brief.	Het stadsdeel stuurde alle inwoners een brief. Daarin stonden de nieuwe openingstijden.

Nominalisaties vermijden

NIET (nominalisatie)	WEL (werkwoord)
Het doen van een aanvraag	Een aanvraag doen / Vraag aan
De uitvoering van het besluit	Het besluit uitvoeren
Na indiening van het bezwaarschrift	Nadat u bezwaar heeft ingediend
De beoordeling van uw aanvraag	Wij beoordelen uw aanvraag
Hij levert een inspanning om tot verbetering te komen.	Hij spant zich in om zijn positie te verbeteren.

Zinloze aanlopen vermijden

Voorkom lege openingen die niets toevoegen:

Zinloze aanloop	Heldere versie
Het is een feit dat we bewoners moeten betrekken.	We moeten bewoners betrekken.
Er is sprake van weerstand rond deze plannen.	Deze plannen geven weerstand.
Als het gaat om verlof opnemen moet je dat zelf aanvragen.	Als je verlof wilt, moet je dat zelf aanvragen.

Vermijd ook zinnen beginnen met "er" — dat nodigt uit tot de lijdende vorm. Liever: "We hebben snel een oplossing nodig." dan "Er is snel een oplossing nodig."

Twijfelwoorden beperken

Maximaal 1 twijfelwoord per zin, en alleen als de twijfel echt is. Vermijd opeenstapeling van:

• daar waar mogelijk / daar waar nodig
• eventueel
• in geval van (beter: als)
• in voorkomende gevallen
• misschien / wellicht
• zouden kunnen

Beeldspraak en uitdrukkingen vermijden

Gebruik geen beeldspraak, spreekwoorden, gezegden, citaten of staande uitdrukkingen. Lezers met een lagere taalvaardigheid lezen ze letterlijk. Schrijf wat je bedoelt, direct en duidelijk.

"Zullen", "kunnen", "moeten"

• Kunnen = echte keuze, de lezer mag kiezen
• Moeten = geen keuze, de lezer is verplicht
• Zullen = alleen voor toekomst, vaak overbodig en weg te laten

Woordkeuze

Regels

• Geen jargon — gebruik woorden die iedereen kent
• Geen vage termen — wees concreet met datums, bedragen, namen
• Geen afkortingen — schrijf voluit, behalve: AOW, WOZ, btw, BRP
• Signaalwoorden — gebruik verbindingswoorden: daarom, want, maar, ook, bijvoorbeeld

Veelvoorkomende verboden woorden

Vermijd	Gebruik
krachtens	volgens
conform	volgens
inzake	over
terzake	hierover
uwerzijds	van u, van uw kant
derhalve	daarom
middels	met, via
ten behoeve van	voor
met betrekking tot	over
in het kader van	voor, vanwege
dient te	moet
reeds	al
aldus	zo
teneinde	om te
desalniettemin	toch, maar

Volledige woordenlijst -> references/woordenlijst.md

Concreet schrijven

NIET (vaag)	WEL (concreet)
Binnenkort ontvangt u bericht.	U ontvangt voor 15 maart een brief.
Neem contact met ons op.	Bel 14 020 of mail naar [e-mail].
U betaalt een bijdrage.	U betaalt 45 euro.
Het duurt enige tijd.	U ontvangt binnen 6 weken een reactie.

Tekststructuur

Omgekeerde piramide

Zet de belangrijkste boodschap eerst. Dan pas de uitleg.

1. Kernboodschap (wat moet de lezer weten/doen?)
2. Uitleg (waarom, hoe?)
3. Achtergrond (context, details)

Alinea's

• Een onderwerp per alinea
• Ongeveer 5 regels per alinea, circa 75 woorden
• Begin met de kernzin — eerste zin = hoofdboodschap van die alinea
• Witregel tussen alinea's

Koppen en tussenkoppen

• Kort en informatief — maximaal 5 woorden
• De lezer moet uit de koppen al begrijpen waar de tekst over gaat
• Gebruik tussenkoppen bij elke alinea of na elke 2-3 alinea's
• Let op met vragende koppen: gebruik de vragende vorm alleen als de lezer het antwoord al weet
  • NIET: "Wat betekent dit voor u?" (lezer weet het antwoord nog niet)
  • WEL: "Wat dit voor u betekent"
  • WEL: "Komt u naar het buurtfeest?" (echte vraag/uitnodiging)

Inleiding en afsluiting

• Inleiding: maximaal 3 zinnen. Verwijs naar eerder contact, toon begrip, wijs vooruit naar het antwoord.
• Afsluiting: duidelijke vervolgstap of call-to-action. Noem contactpersoon met naam en bereikbaarheid.

NIET	WEL
Met vriendelijke groet, Afdeling Vergunningen	Met vriendelijke groet, Jan de Vries, vergunningverlener. Bel 14 020 als u vragen heeft.
Hopende u hiermede voldoende geïnformeerd te hebben...	Misschien hebt u nog vragen. Bel dan met Lieke Sanders, 020 234 5678.

Signaalwoorden

Gebruik verbindingswoorden om de lezer door de tekst te leiden:

• Reden: want, omdat, daarom, namelijk
• Tegenstelling: maar, toch, echter (liever: maar)
• Opsomming: ook, daarnaast, bovendien
• Gevolg: daarom, daardoor, dus
• Voorbeeld: bijvoorbeeld, zoals
• Tijd: daarna, vervolgens, eerst, tot slot

Inclusief taalgebruik

Amsterdam schrijft inclusief. We maken geen aannames over gender, afkomst, beperking of gezinssamenstelling.

Basisregels

• Genderneutraal als standaard
• Persoon-eerst bij beperkingen
• Geen aannames over gezinssituatie, afkomst, opleidingsniveau

Snelle vervangtabel

Vermijd	Gebruik
hij/zij	die, diegene, u, je
de heer/mevrouw	(weglaten of naam gebruiken)
vader en moeder	ouders, verzorgers
man/vrouw (als niet relevant)	persoon, bewoner, aanvrager
gehandicapte	persoon met een beperking
allochtoon/autochtoon	(specificeer: Amsterdammer met Turkse achtergrond)
laagopgeleid	praktisch opgeleid
dakloze	persoon zonder vaste woonplek

Uitgebreide richtlijnen -> references/inclusief-taalgebruik.md

Leestekens

Gebruik

• Punt — alleen na volledige zinnen. Niet na titels, koppen of losse woorden.
• Vraagteken — alleen als je de lezer echt een vraag stelt die die zelf kan beantwoorden.
• Komma — spaarzaam. Vaak teken van een te lange zin.
• Aanhalingstekens — enkelvoudig bij eigennamen of jargon dat je uitlegt. Dubbel bij citaten.
• Uitroepteken — zeer spaarzaam, komt belerend over. Alleen bij echte uitroep of heftige emotie.

Verboden leestekens

Gebruik nooit:

• Haakjes
• Puntkomma
• Gedachtenstreepjes
• Sterretje (asterisk)
• Superscript
• Ampersand (&)
• Procentteken (%)

Contextdetectie

Pas het register automatisch aan op basis van wat er geschreven wordt:

Signaal	Modus	Register	Woordlimiet
UI-tekst, button, label, foutmelding	UI	u, ultra-kort	1-2 zinnen
Webpagina, informatietekst	Webcontent	u, B1	max 500 woorden
Webartikel, nieuwsbericht	Webartikel	u, B1, scanbaar	max 300 woorden
Brief, beschikking	Brief	u, B1, formeel	max 2 A4
E-mail aan burger	E-mail	u, B1, bondig	max 150 woorden
Beleidstekst, raadsstuk	Beleid	u, B1-B2, zakelijk	zo kort mogelijk
Eenvoudige taal / laaggeletterd	Eenvoudig	u, A2	max 200 woorden
Interne memo, Slack	Intern	je, informeel	geen limiet
Chatbot, conversational	Chatbot	je, B1, kort	max 3 zinnen
Social media	Social	je, casual	platformafhankelijk
Juridische tekst	Juridisch	u, B1, correct	geen limiet

Sjablonen per tekstsoort -> references/tekstsoorten.md A2-niveau uitleg -> references/eenvoudige-taal.md

Opmaak: snelreferentie

Getallen en valuta

Getallen schrijven we altijd in cijfers. Alle getallen, ook kleine.

Type	Regel	Voorbeeld
Alle getallen	Altijd cijfers	2 collega's, 7 dagen, 3 parkeerplaatsen
Rangtelwoorden	Voluit in letters	eerste, tweede, derde (uitzondering: 17de eeuw)
Bedragen	Euroteken + cijfers	EUR 198,50 of EUR 1.000,-
Grote bedragen	Punt als duizendteken	EUR 1.250.000,-
Decimalen	Komma	3,5
Procenten	Woord "procent" voluit	75 procent (nooit %)
Breuken	In letters	drie vijfde, of: 3 van elke 5
Miljoen/miljard	Voluit, nooit afkorten	17 miljoen inwoners (niet: 17 mln)
Romeinse cijfers	Niet gebruiken	Gebruik gewone cijfers
Zin beginnen	Nooit met een cijfer	Herformuleer de zin

Datums en tijden

Type	Regel	Voorbeeld
Datum voluit	dag maand jaar	15 maart 2026
Datum kort	dd-mm-jjjj	15-03-2026
Tijd	24-uursnotatie	14.30 uur
Periode	tot en met	1 tot en met 15 maart

Telefoonnummers en adressen

Type	Regel	Voorbeeld
Gemeente Amsterdam	14 020	Bel 14 020
Mobiel	06 1234 5678	--
Vast	020 123 4567	--
Adres	Straatnaam huisnummer	Amstel 1, 1011 PN Amsterdam
URL	Zonder https://	amsterdam.nl/parkeren

Opsommingen

• Gebruik vierkante opsommingstekens (huisstijl)
• Hele zinnen: hoofdletter + punt achter elk item
• Losse woorden/woordgroepen: kleine letter, geen punt
• Genummerde lijst alleen als: (1) de voorafgaande tekst een aantal noemt, of (2) er een vaste volgorde is
• Elk item in de opsomming moet dezelfde grammaticale structuur hebben

Opmaakregels

• Uitlijning: altijd links. Nooit uitvullen, centreren of rechts.
• Lettertype: Corbel, grootte 10,5 in Word.
• Regelafstand: "ten minste" 14 pt.
• Cursief: liever niet. Gebruik context of enkele aanhalingstekens. Online niet toegankelijk.
• Vet/onderstreept: spaarzaam. Te veel verliest kracht. Onderstreept kan verward worden met link.

Afkortingen

• Schrijf afkortingen de eerste keer voluit: "Basisregistratie Personen (BRP)"
• Gebruik daarna de afkorting: "de BRP"
• Bekende afkortingen hoeven niet voluit: AOW, WOZ, btw, OV

Wetteksten

Zet nooit wetteksten of wetsartikelen in de lopende tekst. Plaats alle juridische verwijzingen in een apart blok "Geldende wet- en regelgeving" onderaan de tekst, voor de ondertekening. Zo blijft de tekst leesbaar en juridisch houdbaar.

Juridisch schrijven -> references/tekstsoorten.md (sectie Juridische tekst) Juridisch woordenboek -> references/juridisch-woordenboek.md

FAQ-pagina's

Maak geen FAQ-pagina's (veelgestelde vragen) op het web. Gebruik ook geen vraag-en-antwoord-structuur in webteksten. Dit voldoet niet aan de toegankelijkheidseisen en is problematisch voor lezers met een lagere taalvaardigheid.

Veelgemaakte fouten

Fout	Voorbeeld	Verbetering
Passieve zin	Uw aanvraag wordt beoordeeld.	Wij beoordelen uw aanvraag.
Organisatie-centraal	De gemeente heeft besloten...	U krijgt... omdat...
Jargon	Conform artikel 4:5 Awb...	Volgens de wet moet u...
Negatief formuleren	U kunt niet bellen na 17.00 uur.	Bel ons op werkdagen tussen 8.00 en 17.00 uur.
Te lange zin	We willen u informeren dat naar aanleiding van uw verzoek dat u op 3 januari heeft ingediend een besluit is genomen.	U heeft op 3 januari een verzoek ingediend. Wij hebben hierover een besluit genomen.
Vaag	U hoort binnenkort van ons.	U ontvangt voor 1 april een brief.
Afkortingen	Uw WWB-uitkering via de GBA	Uw bijstandsuitkering (WWB) via de Basisregistratie Personen (BRP)
Nominalisatie	Na beoordeling van de aanvraag	Nadat wij uw aanvraag hebben beoordeeld
Tangconstructie	Het door u ingediende en door ons beoordeelde verzoek	Uw verzoek dat wij hebben beoordeeld
Procentteken	12% van de bewoners	12 procent van de bewoners
Getallen voluit	drie parkeerplaatsen	3 parkeerplaatsen

Integratie met Design System

Deze skill bepaalt de tekstinhoud binnen Amsterdam Design System-componenten. De amsterdam-design-system skill bepaalt HOE dingen eruitzien; deze skill bepaalt WAT er staat.

Component	Tekstadvies
Button	Max 3 woorden, actief werkwoord: "Vraag aan", "Bekijk resultaat"
Alert	Eerste zin = wat is er aan de hand. Tweede zin = wat kan de lezer doen.
ErrorMessage	Wat ging er mis + wat nu te doen: "Vul uw postcode in (bijv. 1011 AB)"
Label	Kort, duidelijk, geen dubbele punt: "Postcode", "E-mailadres"
Heading	Informatief, max 5 woorden, geen werkwoord-zin
Paragraph	Ongeveer 5 regels / 75 woorden, kernzin eerst
Link	Beschrijvend, nooit "klik hier": "Bekijk de voorwaarden"
Tooltip / Description	Een zin, geeft extra context

Referentiebestanden

Bestand	Inhoud
references/woordenlijst.md	Verboden woorden en alternatieven, per categorie
references/voorbeelden.md	Volledige voor/na-voorbeelden per tekstsoort
references/eenvoudige-taal.md	A2-niveau schrijfregels voor laaggeletterden
references/inclusief-taalgebruik.md	Uitgebreide richtlijnen inclusieve taal
references/tekstsoorten.md	Sjablonen en structuur per tekstsoort
references/hoofdletters.md	Hoofdletterregels voor gemeente, functies, wetten, etc.
references/juridisch-woordenboek.md	Juridisch jargon vertaald naar heldere taal