ls-api

name	ls-api
description	NL GOV API Design Rules (ADR): normatieve regels voor REST APIs: naming, versioning, problem+json, transport security, signing, encryption, geo, Spectral ADR-ruleset.
model	sonnet
allowed-tools	["Bash(gh api *)","Bash(gh issue list *)","Bash(gh pr list *)","Bash(gh search *)","Bash(curl -s *)","WebFetch(*)"]
metadata	{"created-with-ai":"true","created-with-model":"claude-opus-4-20250514","created-date":"2025-02-12","status":"concept"}

CONCEPT — Let op: Deze skill is geen officieel product van Logius. De beschrijvingen zijn informatieve samenvattingen — niet de officiële standaarden zelf. De definities op forumstandaardisatie.nl en Logius zijn altijd leidend. Overheidsorganisaties die generatieve AI inzetten dienen te voldoen aan het Overheidsbreed standpunt voor de inzet van generatieve AI. Zie DISCLAIMER.md en onze verantwoording.

API Design Rules (NL GOV)

Agent-instructie: Deze skill bevat de normatieve regels uit de NL GOV API Design Rules (ADR), verplicht onder 'pas-toe-of-leg-uit' van het Forum Standaardisatie. Voor de praktische bouw-flow (design-first met OAS-generator, validatie met don-checker, schema-register lookup, codegen) zie de don-tools skill in developer-overheid-nl/skills-developer-overheid-nl.

De API Design Rules (ADR) zijn de Nederlandse standaard voor het ontwerpen van RESTful APIs bij de overheid. Ze zijn verplicht onder het "pas-toe-of-leg-uit" regime van het Forum Standaardisatie. De standaard bevat concrete, toetsbare regels voor URI-ontwerp, HTTP-methoden, versiebeheer, beveiliging, foutafhandeling en meer.

Standaardcomponenten hergebruiken

De ADR levert herbruikbare headers en foutresponses op https://static.developer.overheid.nl/adr/components.yaml. Verwijs ernaar met externe $refs in plaats van ze inline te herdefiniëren — zo blijft je OAS consistent met de standaard en hoef je deze componenten niet zelf bij te houden. Beschikbaar: headers API-Version en Link; responses 400 (problem+json), 401, 403, 404, 204, 501.

paths:
  /bieren/{id}:
    get:
      responses:
        "200":
          description: OK
          headers:
            API-Version:
              $ref: 'https://static.developer.overheid.nl/adr/components.yaml#/headers/API-Version'
        "404":
          $ref: 'https://static.developer.overheid.nl/adr/components.yaml#/responses/404'
        "400":
          $ref: 'https://static.developer.overheid.nl/adr/components.yaml#/responses/400'

Let op: components.yaml heeft headers: en responses: op rootniveau (geen components:-wrapper), dus de $ref-paden zijn #/headers/... en #/responses/....

Versiemodel

De ADR kent twee publicatiekanalen (vergelijkbaar met W3C-standaarden):

• Vastgestelde versie (DEF): de officieel goedgekeurde versie, gepubliceerd op gitdocumentatie.logius.nl
• Werkversie (draft): de ontwikkeling richting de volgende release, gepubliceerd op logius-standaarden.github.io. De werkversie op GitHub Pages is de lopende ontwikkeling richting de volgende release. De ReSpec-configuratie toont daar nog '2.1.0' maar dit betreft werk-in-uitvoering.

Modules hebben geen eigen vaststellingsproces — ze ontlenen hun status aan de standaard die ernaar verwijst. Als de ADR in een vastgestelde versie normatief naar een module verwijst, is die module daarmee ook vastgesteld. Zo is de Geospatial module v1.0.x normatief onderdeel van ADR v2.1.0 en daarmee vastgesteld. De inhoud van Transport Security is in ADR v2.1.0 ingebed als sectie 3.8 met eigen regels (/core/transport/*). De module v1.0 staat nog normatief vermeld in de leeswijzer van v2.1.0, maar de GitHub-repository is gearchiveerd.

Repositories

Repository	Beschrijving	Licentie	Vastgesteld	Draft
API-Design-Rules	Hoofdspecificatie (ADR)	CC-BY-4.0	v2.1.0	Draft
ADR-Beheermodel	Beheermodel voor de ADR standaard — gearchiveerd, vervangen door API-Standaarden-Beheermodel	CC-BY-4.0	v1.0	-
API-Standaarden-Beheermodel	Overkoepelend beheermodel API-standaarden	CC-BY-4.0	-	Draft
API-mod-geospatial	Module: Geospatial (GeoJSON, CRS) — normatief in ADR v2.1.0	CC-BY-4.0	v1.0.3	Draft
API-mod-transport-security	Module: Transport Security — gearchiveerd; inhoud ingebed in ADR v2.1.0; normatief vermeld in leeswijzer; repo gearchiveerd	CC-BY-4.0	-	-
API-mod-signing	Module: HTTP Message Signing — draft	CC-BY-4.0	-	Draft
API-mod-encryption	Module: Encryption (JWE) — draft	CC-BY-4.0	-	Draft
api-linter-impactanalyse	Python tool: test Spectral regels tegen echte OpenAPI specs uit het API-register	Niet gespecificeerd	-	-
zaakgericht-werken-api	API-specificatie voor zaakgericht werken	CC-BY-4.0	-	-

Technische Regels

URI-ontwerp

• Gebruik kebab-case voor padsegmenten: /mijn-documenten (niet /mijnDocumenten)
• Gebruik camelCase voor query-parameters: ?sortOrder=desc
• Geen trailing slashes: /api/v1/users (niet /api/v1/users/)
• Geen bestandsextensies (gebruik Accept-header voor content negotiation)
• Major versie in URI: /v1/resources (Let op: in de OAS moet dit op serverniveau worden gespecificeerd, niet in individuele paden. Dit om uit te sluiten dat één API meerdere major versies in verschillende paden heeft, wat verwarrend is. De linter controleert op aanwezigheid van major versie in server URL, niet in individuele paden.)
• Operaties als sub-resources: laatste padsegment mag starten met _ (bijv. /_search)
• Geen gevoelige informatie in URIs (niet beschermd door TLS)

HTTP-methoden

Methode	Gebruik	Veilig	Idempotent
GET	Resource ophalen, nooit wijzigen	Ja	Ja
POST	Subresource aanmaken in collectie	Nee	Nee
PUT	Resource aanmaken of volledig vervangen	Nee	Ja
PATCH	Gedeeltelijke update	Nee	Nee
DELETE	Resource verwijderen	Nee	Ja

Versiebeheer

• Major versie in URI-pad: /v1, /v2
• Volledige versie in API-Version response header: 1.2.3
• Semantic versioning (major.minor.patch) in info.version
• Deprecation schedule publiceren bij major version changes
• Vaste transitieperiode tussen major versies

Foutafhandeling

Gebruik application/problem+json (RFC 9457) voor foutresponses:

{
  "type": "https://example.com/errors/insufficient-funds",
  "title": "Insufficient Funds",
  "status": 422,
  "detail": "Your current balance is 30, but that costs 50.",
  "instance": "/account/12345/transactions/abc"
}

Geen technische details (stack traces, interne hints) in foutmeldingen.

Datum en tijd

• Gebruik RFC 3339 formaat voor datum/tijd waarden
• Altijd een timezone specificeren bij date-time velden (bijv. 2026-04-11T10:30:00+02:00)
• Gebruik format: date wanneer alleen een datum nodig is (niet date-time)
• Specificeer altijd een format voor properties die datum of tijd bevatten
• De Spectral linter bevat 4 regels die dit afdwingen (date-time-ensure-timezone, specify-format-for-date-and-time, time-without-timezone, use-date-instead-of-datetime)

Naamgeving

• Resources als zelfstandige naamwoorden (niet werkwoorden)
• Meervoud voor collecties: /users, /orders
• Enkelvoud voor individuele resources: /users/{id}
• Definieer interfaces in het Nederlands tenzij er een officieel Engelstalig begrippenkader bestaat
• Geen implementatiedetails in URI's: een API SHOULD geen framework-, platform- of databasenamen blootleggen in resource-paden (ADR)

OpenAPI Documentatie

• OpenAPI 3.0+ specificatie verplicht
• Publiceer JSON op standaardlocatie: /openapi.json (VERPLICHT); YAML (/openapi.yaml) is OPTIONEEL
• Contactinformatie (info.contact met name, email, url) wordt sterk aanbevolen voor publieke APIs (ADR /core/doc-openapi-contact: SHOULD); de Spectral linter dwingt deze velden af als error voor publieke APIs. Verwijs naar het verantwoordelijke team, niet naar een individu of algemene helpdesk (info@…); gebruik als url bij voorkeur een issuetracker i.p.v. een homepage
• CORS ondersteunen voor documentatie-toegang

Modules

Transport Security (TLS)

Let op: De Transport Security module werd als aparte module normatief verwezen door ADR v2.0.0. Vanaf ADR v2.1.0 zijn de transport-security-eisen ingebed in de hoofdspecificatie (sectie 3.8, regels /core/transport/*) en is de repository gearchiveerd. De module v1.0 staat nog normatief vermeld in de leeswijzer van ADR v2.1.0.

Alle verbindingen MOETEN TLS gebruiken (wettelijk verplicht). Volg de laatste NCSC-richtlijnen.

Verplichte security headers in alle API-responses:

Header	Doel
Cache-Control: no-store	Voorkom caching van gevoelige data
Content-Security-Policy: frame-ancestors 'none'	Clickjacking bescherming
Content-Type: application/json	Specificeer content type
Strict-Transport-Security	Vereis HTTPS
X-Content-Type-Options: nosniff	Voorkom MIME sniffing
X-Frame-Options: DENY	Clickjacking bescherming
Access-Control-Allow-Origin	CORS beleid

Geospatial Module (v1.0.3 — vastgesteld)

Normatief onderdeel van ADR v2.1.0. Verplicht bij geospatiale data. Regelt GeoJSON encodering, bounding box filtering, en coördinaatsystemen (CRS). Zie de vastgestelde versie.

Signing Module (JAdES) — draft

Let op: Deze module is nog in concept (draft) en is nog niet goedgekeurd door het Technisch Overleg. De inhoud kan nog wijzigen.

Voor end-to-end berichtintegriteit en authenticiteit. Gebruikt JAdES detached signatures met RSASSA-PSS (PS256), minimaal 256 bits. Signatures in Payload-Signature en Message-Signature HTTP headers. OpenAPI representatie met format: jws-compact-detached.

Encryption Module (JWE) — draft

Let op: Deze module is nog in concept (draft) en is nog niet goedgekeurd door het Technisch Overleg. De inhoud kan nog wijzigen.

Voor end-to-end versleuteling van request/response payloads wanneer transport-level encryptie niet voldoende is (bijv. bij niet-vertrouwde intermediairs).

Implementatievoorbeeld

Python/FastAPI

from fastapi import FastAPI, Query, Request, HTTPException
from fastapi.responses import JSONResponse
from pydantic import BaseModel
from datetime import date

app = FastAPI(
    openapi_url="/v1/openapi.json",
    title="Zaakgericht Werken API",
    version="1.2.0",
    contact={"name": "API Team", "url": "https://github.com/example/api/issues", "email": "[e-mail]"},
    servers=[{"url": "https://api.example.com"}],
)

class Zaak(BaseModel):
    id: str
    zaaktype: str
    omschrijving: str
    startdatum: date
    status: str

@app.middleware("http")
async def add_adr_headers(request: Request, call_next):
    response = await call_next(request)
    response.headers["API-Version"] = "1.2.0"
    response.headers["Content-Type"] = "application/json"
    response.headers["Cache-Control"] = "no-store"
    response.headers["Strict-Transport-Security"] = "max-age=31536000"
    response.headers["X-Content-Type-Options"] = "nosniff"
    response.headers["X-Frame-Options"] = "DENY"
    response.headers["Content-Security-Policy"] = "frame-ancestors 'none'"
    return response

@app.get("/v1/zaken", response_model=list[Zaak])
async def list_zaken(
    status: str | None = Query(None, description="Filter op status"),
    startdatum__gte: date | None = Query(None, alias="startdatumGte", description="Vanaf datum"),
    page: int = Query(1, ge=1),
    page_size: int = Query(20, ge=1, le=100, alias="pageSize"),
):
    """Haal zaken op met paginering en filtering (ADR-compliant)."""
    # Paginering met standaard page_size=20, max 100
    offset = (page - 1) * page_size
    return db.query_zaken(status=status, since=startdatum__gte, offset=offset, limit=page_size)

@app.exception_handler(HTTPException)
async def problem_json_handler(request: Request, exc: HTTPException):
    """RFC 9457 problem+json (verplicht per ADR)."""
    return JSONResponse(
        status_code=exc.status_code,
        content={
            "type": f"https://api.example.com/errors/{exc.status_code}",
            "title": exc.detail if isinstance(exc.detail, str) else "Error",
            "status": exc.status_code,
            "instance": str(request.url),
        },
        media_type="application/problem+json",
    )

Implementatie Checklist

• OpenAPI 3.0+ spec op /openapi.json (VERPLICHT); /openapi.yaml is optioneel
• Contactinformatie in spec
• Major versie in URI-pad (/v1)
• Volledige versie in API-Version response header
• Semantic versioning in info.version
• Kebab-case paden, camelCase query-parameters
• Geen trailing slashes
• Verplichte security headers
• TLS op alle verbindingen
• application/problem+json voor foutresponses
• Geen gevoelige data in URIs
• CORS geconfigureerd

OAS valideren

OpenAPI-specs worden tegen de ADR-ruleset gevalideerd. Er zijn twee varianten van de Spectral-ruleset in omloop:

• DON-hosted (https://static.developer.overheid.nl/adr/ruleset.yaml) — 11 regels
• GitHub (logius-standaarden/API-Design-Rules, media/linter.yaml) — 22 regels, met aanvullende checks voor naamgeving, contactinformatie, datum/tijd en foutafhandeling

Voor de praktische uitvoering (CLI-commando's voor de DON Checker en Spectral, CI-integratie, ruleset inspecteren) zie de don-tools skill in developer-overheid-nl/skills-developer-overheid-nl.

Belangrijke regels

Kern (DON-naam / GitHub-naam):

• include-major-version-in-uri / nlgov:include-major-version-in-uri - Major versie in URI pad
• paths-no-trailing-slash / nlgov:paths-no-trailing-slash - Geen trailing slashes
• paths-kebab-case / nlgov:paths-kebab-case - Kebab-case padsegmenten
• http-methods / nlgov:http-methods - Alleen standaard HTTP methoden
• missing-version-header / nlgov:missing-version-header - Version header in 2xx/3xx responses
• use-problem-schema / nlgov:use-problem-schema - Problem+json voor fouten

Alleen in de GitHub-versie (22 regels totaal, 11 extra t.o.v. DON):

• nlgov:query-keys-camel-case - camelCase query parameters
• nlgov:info-contact-fields-exist - Contactinformatie velden aanwezig
• info-contact - Contactobject aanwezig (zonder nlgov: prefix)
• nlgov:semver - Semantic versioning formaat
• nlgov:openapi-root-exists - OpenAPI root object aanwezig
• oas3-api-servers - Servers array aanwezig (built-in regel op error gezet)
• nlgov:problem-schema-members - Verplichte velden in problem+json schema (RFC 9457)
• nlgov:date-time-ensure-timezone - Datum/tijd velden met timezone
• nlgov:time-without-timezone - Detecteert time format zonder timezone
• nlgov:specify-format-for-date-and-time - Verplicht format voor datum/tijd properties
• nlgov:use-date-instead-of-datetime - Gebruik date i.p.v. date-time waar geen tijd nodig is

Achtergrondinfo

Zie reference.md voor Express.js/Go voorbeelden, impact analyse tool, en repo-exploratie commando's. Zie conflicts.md voor bekende discrepanties tussen GitHub-tags en gepubliceerde versies.