| name | mulkiyet-hakki-ihlali |
| description | Kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, vergi/idari yaptırım, alacağa erişememe, tapu iptali gibi nedenlerle mülkiyet hakkına müdahale edildiği iddia edildiğinde kullanılır. |
Mülkiyet Hakkı İhlali
Görev
Anayasa m.35 ve AİHS Ek 1 No'lu Protokol m.1 çerçevesinde mülkiyete müdahalenin var olup olmadığını, türünü ve ölçülülüğünü değerlendirmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Söz konusu "mülk" nedir (taşınmaz, alacak, meşru beklenti, ekonomik değer)?
- Müdahale türü: yoksun bırakma (kamulaştırma), kullanımın kontrolü (yaptırım/imar), genel kural mı?
- Müdahalenin yasal dayanağı ve güttüğü kamu yararı nedir?
- Tazminat/denkleştirme sağlandı mı, sağlandıysa yeterli mi?
Denetim şeması
- Mülk kavramı — m.35: mevcut mallar yanında, icra edilebilir alacaklar ve yeterince somut "meşru beklenti" de mülk sayılır; salt umut yetmez.
- Müdahale türü — üç kural: (a) mülkten yoksun bırakma, (b) kullanımın kontrolü, (c) genel müdahale. Her biri kendi ağırlığında incelenir.
- Kanunilik — m.13/m.35: müdahale erişilebilir, öngörülebilir ve belirli bir kanuna dayanmalıdır. Kanuni dayanak yoksa diğer ölçütlere geçmeden ihlal doğar.
- Meşru amaç — kamu yararı veya genel yarar güdülmelidir.
- Ölçülülük (adil denge) — başvurucunun katlandığı külfet ile güdülen kamu yararı arasında makul denge aranır. Kamulaştırmada gerçek değer üzerinden ve makul sürede ödenen tazminat; kamulaştırmasız el atmada bedelin tam karşılanması; aşırı bireysel külfet ihlal doğurur.
- Usuli güvenceler — başvurucuya itiraz ve görüşlerini sunma imkânı tanınmış olmalıdır.
İspat yükü: mülkün ve aşırı külfetin varlığını başvurucu; müdahalenin haklılığını idare/Devlet ortaya koyar.
Ara sonuç: müdahale türü ve hangi ölçütte (kanunilik/amaç/denge) ihlal bulunduğu.
Çıktı modülleri
- Mülk niteliği ve müdahale türü tespiti.
- Kanunilik–amaç–ölçülülük altlaması.
- Tazminat/denkleştirme yeterlilik notu.
- İlke kararlarına atıf [doğrulanacak].
Plugin bağlamı
Bu beceri anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr,
kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal).
Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak]
olarak işaretlenir.
- Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa
kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara
ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir
ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa
doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.
