cevre-hukuku

name	cevre-hukuku
description	Çevre hukuku: 2872 sayılı Kanun — ÇED süreci ve iptali, çevre izin ve lisansları, kirletenin sorumluluğu, idari yaptırımlar; çevresel uyuşmazlıklarda idari ve adli yargı yolları. Bu beceriyi Çevre Hukuku alanındaki sorular, olaylar ve belgeler için kullan (ÇED, çevre izni, kirlilik, idari yaptırım, çevresel etki değerlendirmesi, atık, emisyon, ihtiyati tedbir). Alan dışı konularda tetiklenme.

Çevre Hukuku

Çevre hukuku: 2872 sayılı Kanun — ÇED süreci ve iptali, çevre izin ve lisansları, kirletenin sorumluluğu, idari yaptırımlar; çevresel uyuşmazlıklarda idari ve adli yargı yolları.

Başat mevzuat: 2872, 3194

Çalışma akışı

1. Süre/aciliyet taraması: Hak düşürücü süre, zamanaşımı, tebligat, duruşma, itiraz süresi var mı? Varsa önce onu sabitle.
2. Olayı sabitle: Çekişmesiz/çekişmeli olgular ve eksikler; en çok bir gezelim soru.
3. Alt-konuya in: Aşağıdaki tablodan ilgili konuyu seç ve references/<konu>.md dosyasını oku; oradaki denetim şemasını uygula.
4. Altlama ve sonuç: Olay → norm → altlama → gerekçeli sonuç; somut sonraki adım.

Alt-konular

Konu	Referans	Ne zaman?
Temel Kavramlar ve İlkeler	references/temel-kavramlar-ve-ilkeler.md	Çevre hukukunun sistematiğini, kirleten öder ve ihtiyat ilkelerini, idari/özel/ceza eksenlerinin ayrımını ve uygulanacak normlar piramidini kurmak gerektiğinde; bir çevre uyuşmazlığını ilk kez çerçevelerken kullan.
ÇED Süreci ve ÇED Kararının İptali	references/ced-sureci-ve-iptali.md	Çevresel etki değerlendirmesi zorunluluğu, ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararlarının hukuka uygunluğu ve iptali, EK-1/EK-2 listelerine tabilik ve katılım hakkı sorunlarında kullan; ÇED dava ve danışmanlığının ana becerisidir.
Çevre İzin ve Lisansları	references/cevre-izin-lisans.md	Emisyon, deşarj, gürültü gibi çevre izinleri ile geri kazanım/bertaraf lisanslarının alınması, askıya alınması veya iptaline ilişkin işlem ve uyuşmazlıklarda; EÇBS/e-Çevre süreçlerinde ve izinsiz faaliyet riski değerlendirmesinde kullan.
İdari Yaptırımlar ve İtiraz Yolu	references/idari-para-cezasi-itiraz.md	Çevre Kanunu kapsamında verilen idari para cezaları, faaliyet durdurma ve mühürleme kararlarına karşı itiraz/dava yolunu, süreleri ve görevli mercii belirlemek gerektiğinde; ceza tutarının ve dayanağının hukuka uygunluğunu denetlerken kullan.
Atık Yönetimi ve Tehlikeli Atık	references/atik-yonetimi.md	Atık üretimi, taşınması, geri kazanımı ve bertarafı; tehlikeli atık yükümlülükleri, atık hiyerarşisi ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kaynaklı uyuşmazlık ve uyum sorularında; izinsiz depolama/döküm yaptırımlarında kullan.
Hava, Su ve Gürültü Kirliliği	references/hava-su-gurultu-kirliligi.md	Emisyon, atıksu deşarjı, hava kalitesi ve çevresel gürültü kaynaklı kirlilik iddialarında, limit aşımı tespitinde ve komşuluk hukuku ile kesişen rahatsızlık uyuşmazlıklarında; ölçüm ve numune usulünün denetiminde kullan.
Çevresel Zarar Tazminatı ve Sorumluluk	references/cevresel-tazminat-sorumluluk.md	Kirlilikten kaynaklanan maddi/manevi zararın tazmini, kirletenin kusursuz ve müteselsil sorumluluğu, illiyet bağı ve zararın hesabı ile el atmanın önlenmesi taleplerinde; tahsis edilemeyen kirleticiler ve çoklu sorumlu durumlarında kullan.
Çevreye Karşı Suçlar (Ceza Boyutu)	references/cevre-ceza-hukuku.md	Çevrenin kasten veya taksirle kirletilmesi, atıkların izinsiz işlenmesi ve gürültü suçlarında ceza sorumluluğunu değerlendirmek; soruşturma, etkin pişmanlık ve şirket yöneticilerinin ceza riski yönetiminde kullan.
Yargı Yolu, Görev ve Yetki	references/usul-gorev-yetki.md	Çevresel uyuşmazlıkta idari yargı ile adli yargı arasındaki yol ayrımını, görevli ve yetkili mahkemeyi, dava türünü (iptal, tam yargı, tazminat) ve menfaat/dava ehliyetini belirlemek gerektiğinde; yanlış yola gitme riskini elemek için kullan.
Süreler, Zamanaşımı ve İhtiyati Tedbir	references/sureler-zamanasimi-tedbir.md	Dava açma süreleri, idari para cezası tahsil/karar zamanaşımı, tazminatta zamanaşımı ile yürütmenin durdurulması ve ihtiyati tedbir taleplerinin zamanlamasında; telafisi güç zararın önlenmesi için acil koruma gerektiğinde kullan.
Dilekçe, Başvuru ve Sözleşme Taslakları	references/dilekce-basvuru-taslaklari.md	ÇED/izin iptali dava dilekçesi, idari para cezasına itiraz, çevresel tazminat dilekçesi, idareye başvuru ve çevresel taahhüt/uyum sözleşmesi taslaklarını üretmek gerektiğinde; vakıa-hukuki sebep-talep mimarisiyle layiha hazırlarken kullan.

• Alanın metodolojisi ve kaynak notu: references/_metodoloji.md

Kaynak kuralı (özet)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle (mahkeme + daire + esas/karar no + tarih + doğrulanabilir kaynak); model hafızasından karar numarası üretme; emin olunmayan künye [doğrulanacak]. Mevzuat madde/fıkra ile. turk-hukuku-mevzuat-mcp / turk-hukuku-ictihat-mcp araçları kuruluysa metni hafızadan değil onlardan çek (madde_getir, ictihat_ara, karar_getir). Ayrıntılı kural kökteki GEMINI.md'dedir.

---

Deneysel; hukuki danışmanlık değildir. Çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış içtihatla teyit edilmelidir. Bkz. SORUMLULUK-REDDI.md.