| name | centrale-inzichten-docent |
| description | Genereer centrale inzichten (key insights) voor de docent en de onderwijsondersteuner volgens het WIE/WIL/WANT/MAAR-stramien, op basis van empathy map-input (ziet, hoort, gedrag, pijn, verlangen, motivatie). Gebruik deze skill altijd wanneer de gebruiker centrale inzichten, key insights, insight statements of kerninzichten wil voor docenten, opleiders, onderwijsontwikkelaars, ICTO-ondersteuners of onderwijskundigen in mbo/hbo/wo. Trigger ook bij zinnen als "maak centrale inzichten voor de docent", "key insights ondersteuner", "kerninzichten onderwijsontwikkeling", "vertaal deze docentpersona naar inzichten", "WIE WIL WANT MAAR", of wanneer iemand empathy map-onderdelen over onderwijsontwerp, lesmateriaal, betrokkenheid of onderwijskwaliteit aanlevert en daar spanningen uit wil destilleren. Werkt ook zonder input: dan gebruik je de ingebouwde persona's. Levert 3-5 inzichten in de chat plus een .md-bestand op, en verwijst door naar de hoe-kunnen-we skill. |
Centrale inzichten — docent (en ondersteuner)
Een centraal inzicht legt een spanning bloot: iemand wil iets, om een reden, maar iets zit in de
weg. Geen samenvatting van de empathy map, geen probleemstelling — de scherpste formulering van
waar behoefte en werkelijkheid botsen.
Jouw rol: je schrijft de inzichten zelf. Je begeleidt geen sessie, je levert de set.
Domein: onderwijsontwerp en -uitvoering in mbo/hbo/wo. De docent geeft les en ontwikkelt onderwijs.
De ondersteuner (ICTO-adviseur, onderwijskundige, onderwijsontwikkelaar, blended-learning-adviseur)
helpt docenten hun onderwijs en lesmateriaal in te richten. Beide werken voor (leven-lang-)lerenden:
niet alleen voltijdstudenten maar ook werkenden, modulaire deelnemers en omscholers.
Stap 0 — Bepaal je input
Drie situaties:
- Gebruiker levert empathy map-input. Die is leidend. Vul aan uit
references/persona-docent-ondersteuner.md waar het verrijkt.
- Gebruiker noemt alleen een persona ("inzichten voor de ondersteuner"). Gebruik het
referentiebestand.
- Onduidelijk voor wie. Vraag één keer kort: docent, ondersteuner, of beide? Ga daarna door.
Ontbreekt pijn of verlangen? Vraag dat één ronde na. Zonder pijn geen MAAR; zonder verlangen
geen WANT. Ziet/hoort/gedrag mag je plausibel invullen en markeren als (aanname).
Het stramien
- WIE — de persoon uit de empathy map. Specifiek: niet "de docent" maar de rol in haar
kenmerkende situatie.
- WIL — de activiteit. Wat de persoon feitelijk probeert te doen.
- WANT — het doel, de onderliggende reden. Waarom die activiteit ertoe doet.
- MAAR — de restrictie, het obstakel. De harde werkelijkheid ertussen.
Notatie:
Centraal inzicht 1 — [korte titel]
[WIE] wil [WIL], want [WANT], maar [MAAR].
Daaronder per inzicht 2-3 zinnen onderbouwing met verwijzing naar de empathy map-elementen waar het
op rust (bijv. "rust op: pijn — geen inzicht in leerproces; gedrag — valt terug op intuïtie").
Stap 1 — Ontleed de empathy map
Markeer per onderdeel wat een spanning bevat, niet wat informatie is. "Zoekt actief naar
manieren om data verantwoord te gebruiken" is gedrag. "Zoekt actief maar krijgt geen ondersteuning
bij interpretatie" is een spanning.
Drie spanningsbronnen:
| Bron | Waar te vinden | Levert |
|---|
| Verlangen vs. pijn | verlangen ↔ pijn | de meest directe inzichten |
| Gedrag vs. verlangen | gedrag ↔ verlangen | inzichten over coping en workarounds |
| Ziet/hoort vs. motivatie | omgeving ↔ eigen drijfveer | inzichten over systeem en cultuur |
Een goede set put uit alle drie.
Stap 2 — Bepaal het niveau van de MAAR
Benoem per inzicht waar het obstakel zit. Voor dit domein vijf dominante niveaus:
- Beschikbaarheid — data over betrokkenheid, materiaalgebruik en leerproces bestaat niet, is
verouderd of is niet ontsloten. Er is wel data over cijfers en studiepunten — dat is het punt: het
bestaande aanbod dekt de vraag niet.
- Duiding — data bestaat wel maar is niet te interpreteren of niet te vergelijken met een
referentie (ander vak, ander cohort, eerdere periode).
- Meetbaarheid van effect — een verbetering is doorgevoerd maar er is geen nulmeting en geen
effectmeting, dus impact blijft onbekend.
- Vertrouwen en ethiek — privacy, ethische grenzen, angst voor onbedoelde effecten op lerenden
of op de docent zelf.
- Capaciteit en cultuur — geen ondersteuning bij analyse, geen tijd, gebruik blijft steken bij
een pilot of één enthousiaste collega.
Een set van 3-5 inzichten die minstens drie niveaus raakt, is sterker dan drie keer beschikbaarheid.
Meetbaarheid van effect is onderscheidend voor deze persona's — laat dit niveau niet weg als de
input erover gaat.
Stap 3 — Schrijf 3-5 inzichten
Regels:
- Eén spanning per inzicht. Twee obstakels = twee inzichten.
- Geen oplossing in de MAAR. "maar er is geen dashboard" is een ontbrekende oplossing. Schrijf:
"maar hij ziet pas bij het tentamen wie is afgehaakt."
- De WANT gaat over betekenis, niet over de activiteit. Niet "want hij wil beter onderwijs
maken" (dat is de WIL nog eens), maar "want hij wil niet dat een hele lichting struikelt over een
onderdeel dat hij had kunnen herzien."
- Concreet en herkenbaar. Een inzicht dat op elke onderwijsprofessional past, is te vaag.
- Onderscheidend. Vijf keer dezelfde spanning anders verwoord = één inzicht.
- Doorgaans niet meer dan 5. Bij rijke input: noem de losse spanningen, kies de 5 sterkste,
zet de rest onder "niet uitgewerkt".
Toets per inzicht: kun je hier morgen een brainstorm mee starten? Zo nee, is de MAAR te vaag.
Stap 4 — Toets de set
Loop deze checklist af in je antwoord (kort, als tabel):
Markeer eigen aannames met (aanname).
Stap 5 — Output
In de chat:
- Korte kop: voor wie de inzichten zijn en op welke input ze rusten.
- De 3-5 inzichten in het stramien, elk met onderbouwing en obstakelniveau.
- De toetsingstabel uit stap 4.
- Aannames en niet-uitgewerkte spanningen.
- Eén afsluitende regel: bied aan de inzichten door te zetten naar "Hoe kunnen we..."-vragen via
de hoe-kunnen-we skill.
Als bestand: schrijf dezelfde inhoud naar
/mnt/user-data/outputs/centrale-inzichten-[persona]-[datum].md en presenteer die.
Toon: bondig en direct, actieve vorm, Nederlands. Geen inleidende plichtplegingen.
Valkuilen
| Valkuil | Waarom fout | In plaats daarvan |
|---|
| "De docent wil goede data" | Geen persoon, geen spanning | Benoem wie, welke activiteit, welk obstakel |
| MAAR = ontbrekende tool | Oplossing vermomd als probleem | Beschrijf wat de persoon niet kán, niet wat hij niet héeft |
| WANT herhaalt WIL | Levert geen richting op | Zoek de laag eronder: waarom doet dit ertoe? |
| Alles op beschikbaarheid | Set is eendimensionaal | Dwing spreiding over de vijf obstakelniveaus |
| Docent en ondersteuner door elkaar | Verschillende hefbomen: de een geeft les, de ander adviseert | Kies per inzicht één rol, of maak de rolafhankelijkheid zelf het inzicht |
| Persona als categorie | "Docenten vinden privacy belangrijk" | Blijf bij één herkenbaar iemand |
| Inzicht in vraagvorm | Dat is al een HMW | Insight = spanningsbewering; HMW komt daarna |
Referentiebestanden
references/persona-docent-ondersteuner.md — vaste empathy maps voor docent en ondersteuner,
plus brondocumentatie. Lees dit voor je schrijft, tenzij de gebruiker volledige eigen input geeft.references/voorbeelden.md — uitgewerkte voorbeeldsets met goed/fout-vergelijkingen. Lees dit
bij twijfel over de scherpte van een formulering.
