| name | gemma-common-ground |
| description | Helpt bij het ontwerpen en bouwen van applicaties volgens de GEMMA referentiearchitectuur, Common Ground principes en het Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM) voor Nederlandse gemeenten. Biedt richtlijnen voor informatielagen, componentencatalogus, API-first ontwikkeling en gegevenslandschap. Gebruik deze skill wanneer de gebruiker vraagt over 'GEMMA', 'Common Ground', 'GGM', 'Gemeentelijk Gegevensmodel', 'gemeentelijke architectuur', 'municipal architecture', 'informatielagen', 'vijflagenmodel', 'five layer model', 'GEMMA componentencatalogus', 'softwarecatalogus overheid', 'referentiecomponent', 'applicatiefunctie', 'NLX', 'Haven', 'FSC', 'Federated Service Connectivity', 'zaakgericht werken architectuur', 'register component', 'verwerking component', 'interactie component', 'data bij de bron', 'data at the source', 'Open Regels', 'OpenZaak', 'Open Formulieren', 'Open Notificaties', 'Open Klant', 'Open Inwoner', 'Haal Centraal architectuur', 'VNG Realisatie architectuur', 'GIBIT', 'gemeentelijke IT', of wanneer de gebruiker een applicatie wil ontwerpen of bouwen conform gemeentelijke standaarden en Common Ground principes. |
| model | sonnet |
| allowed-tools | ["WebFetch(*)","Bash(gh api *)","Bash(gh search *)"] |
GEMMA & Common Ground — Gemeentelijke Architectuur
Ontwerp en bouw applicaties conform de GEMMA referentiearchitectuur en Common Ground principes voor Nederlandse gemeenten.
Bron: GEMMA Online | Common Ground | VNG Realisatie
Common Ground — principes
Common Ground is de informatiekundige visie van Nederlandse gemeenten voor een moderne, open, gegevensgedreven informatievoorziening.
Kernprincipes
| Principe | Beschrijving | Praktijk |
|---|
| Component-based | Kleine, herbruikbare componenten i.p.v. monolithische suites | Microservices, containers |
| Open | Open standaarden, open source, open data | API Design Rules, EUPL-licentie |
| Data bij de bron | Gegevens eenmalig opslaan, meervoudig gebruiken | Geen kopieën; bevragen via API's |
| Gelaagd | Scheiding van interactie, proces, integratie, services en data | Vijflagenmodel |
| Federatief | Samenwerking zonder centralisatie | Gemeenten beheren eigen data |
Vijflagenmodel
┌─────────────────────────────────────────────────┐
│ Laag 5: INTERACTIE │
│ Portalen, apps, formulieren (Open Formulieren) │
├─────────────────────────────────────────────────┤
│ Laag 4: PROCES │
│ Zaakafhandeling, workflow (Open Zaak) │
├─────────────────────────────────────────────────┤
│ Laag 3: INTEGRATIE │
│ API Gateway, notificaties, autorisatie (NLX) │
├─────────────────────────────────────────────────┤
│ Laag 2: SERVICES │
│ API's, ZGW API's, Haal Centraal │
├─────────────────────────────────────────────────┤
│ Laag 1: DATA │
│ Registers, brondata (BRP, BAG, BRK) │
└─────────────────────────────────────────────────┘
GEMMA referentiearchitectuur
GEMMA (GEMeentelijke Model Architectuur) is de enterprise-architectuur voor gemeenten, gebaseerd op NORA.
Bedrijfsfuncties
| Domein | Bedrijfsfuncties |
|---|
| Dienstverlening | Klantcontact, kanaalintegratie, formulieren |
| Sociaal domein | WMO, Jeugdzorg, Participatiewet, schuldhulp |
| Ruimtelijk domein | Vergunningen, toezicht, handhaving, omgevingsplan |
| Publiekszaken | Burgerzaken, reisdocumenten, rijbewijzen |
| Bestuur & organisatie | Raadsinformatie, besluitvorming, archivering |
| Bedrijfsvoering | Financien, HR, inkoop, informatiebeveiliging |
Referentiecomponenten
| Component | Laag | Functie | Open-source implementatie |
|---|
| e-Formulieren | Interactie | Online formulieren | Open Formulieren |
| Zaakafhandelcomponent | Proces | Zaakbehandeling | Open Zaak |
| Klantinteractie | Interactie | Klantcontact registreren | Open Klant |
| Notificatiecomponent | Integratie | Event-notificaties | Open Notificaties |
| Portaal | Interactie | Persoonlijke omgeving burger | Open Inwoner |
| Regels | Services | Bedrijfsregels-engine | Open Regels |
| Objectregistratie | Data | Generiek objectenregister | Objects API |
| Documenten | Data | Documentopslag | Documenten API (Open Zaak) |
Open-source componenten
Open Zaak
Referentie-implementatie van alle ZGW API's.
services:
openzaak:
image: openzaak/open-zaak:latest
ports:
- "8000:8000"
environment:
- DB_HOST=db
- DB_NAME=openzaak
- SECRET_KEY=${SECRET_KEY}
- ALLOWED_HOSTS=*
- NOTIFICATIONS_DISABLED=false
depends_on:
- db
- redis
db:
image: postgis/postgis:15-3.4
environment:
- POSTGRES_DB=openzaak
- POSTGRES_PASSWORD=${DB_PASSWORD}
redis:
image: redis:7
Open Formulieren
Low-code formulierenplatform met ZGW-integratie:
services:
openformulieren:
image: openformulieren/open-forms:latest
ports:
- "9000:8000"
environment:
- DB_HOST=db
- SECRET_KEY=${SECRET_KEY}
- ALLOWED_HOSTS=*
- ZGW_ZAKEN_API=https://openzaak.gemeente.nl/zaken/api/v1/
- ZGW_DOCUMENTEN_API=https://openzaak.gemeente.nl/documenten/api/v1/
- ZGW_CATALOGI_API=https://openzaak.gemeente.nl/catalogi/api/v1/
- DIGID_METADATA_URL=https://was-preprod1.digid.nl/saml/idp/metadata
Open Notificaties
Notificatie-routing voor event-driven architectuur:
import httpx
async def subscribe_to_notifications():
"""Abonneer op zaakstatuswijzigingen."""
await httpx.AsyncClient().post(
"https://notificaties.gemeente.nl/api/v1/abonnementen",
json={
"callbackUrl": "https://mijn-app.gemeente.nl/webhooks/notificaties",
"auth": "Token mijn-token",
"kanaal": "zaken",
"filters": {
"zaaktype": "https://catalogi.gemeente.nl/api/v1/zaaktypen/{uuid}",
"vertrouwelijkheidaanduiding": "openbaar"
}
},
headers={"Authorization": "Token notificatie-token"}
)
Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM)
Het GGM is het informatiemodel voor alle gemeentelijke gegevens, afgeleid van GEMMA en landelijke registraties.
Kernentiteiten
| Entiteit | Bron | Beschrijving |
|---|
| Ingeschreven Persoon | BRP | Natuurlijke personen (burgers) |
| Adres | BAG | Verblijfsobjecten, nummeraanduidingen |
| Kadastraal Onroerende Zaak | BRK | Percelen, appartementsrechten |
| Maatschappelijke Activiteit | HR | Bedrijven, KvK-registratie |
| Zaak | ZGW | Samenhangende hoeveelheid werk met gedefinieerde aanleiding en resultaat |
| Document | ZGW | Informatieobject bij een zaak |
| Medewerker | Eigen | Gemeentelijke medewerkers |
| Organisatorische Eenheid | Eigen | Afdelingen, teams |
Relaties
Ingeschreven Persoon ──── woont op ────→ Adres
│ │
│ │
dient in ──→ Zaak ←── betreft ──→ Kadastraal Object
│
├── heeft ──→ Document
├── heeft ──→ Status
└── heeft ──→ Resultaat
NLX — Federated Service Connectivity
NLX (nu FSC — Federated Service Connectivity) is de integratielaag voor veilige API-communicatie tussen organisaties.
Architectuur
┌──────────────┐ TLS + PKI ┌──────────────┐
│ Gemeente A │ │ Gemeente B │
│ │ │ │
│ Applicatie │ │ API/Service │
│ │ │ │ ↑ │
│ Outway ─────┼───────────────────┼── Inway │
│ (proxy) │ │ (proxy) │
└──────────────┘ └──────────────┘
| Component | Functie |
|---|
| Inway | Ontvangt inkomende API-verzoeken; autorisatie en logging |
| Outway | Verstuurt uitgaande API-verzoeken; service discovery |
| Directory | Centraal register van beschikbare services |
| Management API | Beheer van autorisaties en configuratie |
Haven — Kubernetes-platform
Haven is de containerplatform-standaard voor gemeenten:
| Aspect | Specificatie |
|---|
| Basis | Kubernetes (K8s) conform Haven-complianceprofiel |
| Doel | Vendor-onafhankelijk containerplatform voor Common Ground-componenten |
| Certificering | Haven-compliant platforms zijn uitwisselbaar |
| Voorbeelden | Azure AKS, AWS EKS, on-premise K8s (mits Haven-compliant) |
Ontwikkelstandaarden
API-standaarden
| Standaard | Beschrijving | Verplicht |
|---|
| NL API Design Rules | REST API-ontwerp (Logius) | Ja (pas-toe-of-leg-uit) |
| OpenAPI 3.x | API-specificatie | Ja |
| JSON | Standaard content-type | Ja |
| RFC 7807 | Foutresponses (Problem Details) | Ja |
| HAL/JSON | Hypermedia links in responses | Aanbevolen |
| Paginering | Page-number of cursor-based | Ja |
Open-source licentie
Common Ground-componenten gebruiken standaard de EUPL-1.2 (European Union Public Licence):
| Kenmerk | EUPL-1.2 |
|---|
| Copyleft | Zwak (alleen bij distributie als geheel) |
| Compatibel met | GPL v2/v3, LGPL, MPL, AGPL |
| Juridisch | Geldig in alle 23 EU-talen |
| Gemeenschappelijk | Standaard voor Nederlandse overheid |
Implementatie-checklist
Gerelateerde skills
| Skill | Wanneer te gebruiken |
|---|
| zgw-apis | ZGW API-standaarden, Haal Centraal voor zaakgericht werken |
| nora-architectuur | NORA-principes, BIO-beveiliging, verplichte open standaarden |
| overheid-authenticatie | DigiD/eHerkenning voor burgerportalen en bedrijfsportalen |
| sociaal-domein | iStandaarden en Suwinet voor gemeentelijk sociaal domein |
| nl-design-system | Toegankelijke UI-componenten voor gemeentelijke applicaties |
Meer informatie
