grafiekkeuze

name	grafiekkeuze
description	Use when choosing/recommending a chart or graph type to present data, or generating chart code. Triggers like "welke grafiek/diagram", "hoe visualiseer/presenteer ik deze data", "maak een grafiek/visualisatie voor", "is dit de juiste grafiek", "what chart should I use", "how to visualize this data". NL + EN.

Grafiekkeuze (TRIPS-beslisboom)

Overzicht

Kies precies één grafieksoort via de TRIPS-beslisboom en lever werkende Plotly-code. Kernprincipe: de juiste grafiek volgt uit verhaal + publiek + doel + datastructuur — niet uit gewoonte.

Bron van het beslismodel: TRIPS. Vermeld dat kort bij het advies.

Werkwijze

1. Kader (TRIPS 1–3): weeg kort mee — welk verhaal vertel je, aan wie, met welk doel.
2. Afleiden: bepaal zoveel mogelijk uit de datastructuur en het verzoek (zie beslisboom.md).
3. Gericht doorvragen: stel alléén de 1–2 vragen die nú nog beslissend zijn. Loop de boom niet volledig met de gebruiker door.
4. Kies + verantwoord: noem de grafieksoort + het pad door de boom in één regel (bv. "geen enkel getal → deel van geheel → over tijd → procentueel aandeel → 100% gestapelde kolomdiagram").
5. Code: detecteer de stack en lever Plotly:
   • frontend (HTML/CSS/JS) → plotly.js-snippet — zie templates/plotly-js.md
   • Python (notebook / Streamlit / FastAPI) → plotly.py — zie templates/plotly-py.md
   • Vul de échte data in waar bekend; anders duidelijk gemarkeerde placeholders.
   • Standaard een snippet in de chat; schrijf alléén naar een bestand als de gebruiker daarom vraagt.
   • Noem Chart.js/andere libraries alleen als de gebruiker er expliciet om vraagt.

Beslisboom — uitkomsten in één oogopslag

Uitkomst	Wanneer	Plotly-type
Enkel getal	één getal, géén norm/maximum-context	indicator (number)
Enkel getal geschaald	één getal t.o.v. norm/maximum	indicator (gauge/bullet)
Cirkeldiagram	deel-van-geheel, één periode	pie
Lijndiagram	trend in de tijd	scatter mode lines
Kolomdiagram (verticaal)	vergelijken, ordening op tijd-/getalas	bar
Staafdiagram (horizontaal)	vergelijken, veel/lange categorielabels	bar orientation:'h'
Gestapelde staafdiagram	deel-van-geheel over categorieën, absoluut	bar h + barmode:'stack'
100% gestapelde staafdiagram	deel-van-geheel over categorieën, % aandeel	h + barmode:'stack', genormaliseerd
Gestapelde kolomdiagram	deel-van-geheel over tijd, absoluut	bar v + barmode:'stack'
100% gestapelde kolomdiagram	deel-van-geheel over tijd, % aandeel	v + barmode:'stack', genormaliseerd
Correlatie-analyse	samenhang tussen variabelen	scatter mode markers
Lijst/tabel	exacte waarden opzoeken, geen visueel patroon	table

Volledige boom met alle ja/nee-paden: zie beslisboom.md.

Veelgemaakte fouten

• Tijd vs. categorie door elkaar bij gestapeld/vergelijken: over tijd → kolomdiagram (verticaal, tijd op x-as); over categorieën → staafdiagram (horizontaal). Een generieke keuze pakt vaak ten onrechte een staaf voor een tijdreeks.
• Hele boom uitvragen i.p.v. afleiden uit de data en alleen het beslissende restant vragen.
• Cirkeldiagram voor meerdere periodes — cirkel is alléén voor deel-van-geheel in één periode.
• Te veel categorieën in cirkel/gestapeld — bij >5–7 delen wordt het onleesbaar; overweeg staaf of tabel.
• Een derde dimensie in één grafiek persen — een (gestapelde) grafiek toont twee dimensies (bv. cohort × vooropleiding). Komt er een extra groepering bij (bv. per opleiding), maak dan een facet: één grafiek per groep, niet alles in één.
• Default naar Chart.js terwijl de rode draad Plotly is.