| name | dilekce-toulmin |
| description | Toulmin Modeli (Claim → Grounds → Warrant → Backing → Qualifier → Rebuttal / İddia → Dayanak → Gerekçe/Köprü → Destek → Çekince → Çürütme) çerçevesiyle Türk hukukunda dilekçe ve savunma hazırlamak için kullanılır. Tetikleyiciler: "Toulmin modeliyle dilekçe", "Toulmin ile itiraz/bilirkişiye itiraz", "iddia-dayanak-gerekçe(warrant) analizi", "karşı tarafın argümanındaki köprüyü hedefleyen dilekçe". Vakıayı talebe bağlayan örtük hukuki köprüyü (warrant) görünür kılar; karşı tarafın argümanındaki zayıf halkayı hedeflemekte güçlüdür. Çıktı docx/html/udf/pdf üretilir. |
Toulmin Modeli ile Dilekçe Oluşturma
Toulmin Modeli, katı bir şema değil esnek bir argüman iskeletidir. Bir iddianın
(Claim) hangi vakıaya (Grounds) dayandığını ve bu ikisini birbirine bağlayan örtük
hukuki gerekçeyi — warrant (köprü) — açık eder. Argümanın "neden geçerli olduğunu"
görünür kıldığı için, karşı tarafın argümanındaki zayıf veya eksik köprüyü hedeflemekte
güçlüdür.
Ne zaman kullanılır
- Karşı tarafın argümanındaki zayıf halkayı (eksik/yanlış warrant) görünür kılmak gerekiyor.
- İtiraz dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz veya red talebi yazılacak.
- Vakıa ile talep arasındaki hukuki köprünün (warrant) ayrıca ve açıkça gösterilmesi isteniyor.
- Dava, cevap, replik, düplik veya ceza savunması — tür fark etmez.
Toulmin mantığı
- Claim — İddia: Mahkemeden istenen sonuç; ulaşılmak istenen talep/nitelendirme.
- Grounds — Dayanak: İddiayı taşıyan maddi vakıa ve deliller.
- Warrant — Gerekçe/Köprü: Vakıayı (Grounds) iddiaya (Claim) bağlayan örtük hukuki gerekçe; işin kalbi.
- Backing — Destek: Warrant'ın kendisini ayakta tutan dayanak (mevzuat/içtihat/ilke).
- Qualifier — Çekince: İddianın kesinlik derecesi ("kural olarak", "büyük olasılıkla").
- Rebuttal — Çürütme: Karşı tarafın warrant'ını/argümanını hedefleyen karşı değerlendirme.
Çalışma akışı
- Dilekçe türünü belirle (dava/cevap/replik/düplik/savunma) —
references/bicim-ve-cikti.md.
- Bilgileri topla: mahkeme ve dosya no, taraflar, konu, talepler, vakıalar, deliller.
Eksikleri
AskUserQuestion veya kısa sorularla tamamla. Dava dosyası verildiyse oku:
.udf → udf-cli udf2md; çok sayfalı .tiff/.tif → sayfalara böl, tek tek oku; PDF/foto/metin → doğrudan oku.
- Toulmin iskeletini kur — her iddia için Claim–Grounds–Warrant–Backing–Qualifier–Rebuttal
unsurlarını çıkar; adım tanımları ve eşleme tablosu için
references/cerceve-yapisi.md.
- Gövdeyi yaz: AÇIKLAMALAR'ı
Claim → Grounds → Warrant → Backing → Qualifier → Rebuttal
akışıyla kur. Warrant'ı (vakıayı talebe bağlayan köprü) ayrıca ve açıkça göster; karşı
tarafın argümanını çürütürken doğrudan onun warrant'ını hedefle.
- Çıktıyı üret (docx/html/udf/pdf) —
references/bicim-ve-cikti.md.
- Doğrula ve sun.
Toulmin adımlarının dilekçe bölümlerine eşlemesi
| Toulmin adımı | Dilekçe bölümü | İçerik |
|---|
| Claim (İddia) | KONU / NETİCE VE TALEP | Mahkemeden istenen sonuç/talep |
| Grounds (Dayanak) | AÇIKLAMALAR | Maddi vakıa + deliller |
| Warrant (Gerekçe/Köprü) | AÇIKLAMALAR (irdeleme) | Vakıayı talebe bağlayan hukuki gerekçe |
| Backing (Destek) | HUKUKİ NEDENLER | Warrant'ın dayanağı: mevzuat/içtihat |
| Qualifier (Çekince) | İlgili bölümde ifade | "kural olarak / büyük olasılıkla" çekincesi |
| Rebuttal (Çürütme) | AÇIKLAMALAR (karşı argüman) | Karşı tarafın warrant'ını/argümanını çürütme |
Çıktı formatları
docx (varsayılan) · html (standalone) · udf (UYAP) · pdf. Ayrıntı: references/bicim-ve-cikti.md.
Doğrulama listesi
- Claim/Grounds/Warrant/Backing/Qualifier/Rebuttal unsurları ele alındı mı; özellikle warrant (vakıayı talebe bağlayan köprü) açıkça gösterildi mi?
- Grounds (vakıa + delil) ile Claim (talep) arasındaki bağ warrant üzerinden kurulabiliyor mu?
- Backing, warrant'ı gerçekten destekliyor mu (mevzuat/içtihat atıfı yerinde mi)?
- Rebuttal, karşı tarafın argümanındaki doğru zayıf halkayı (warrant'ı) hedefliyor mu?
- Talep, açıklama ve dayanak birbirini tutuyor mu?
- Süreler gözetildi mi (cevap, dilekçe teatisi, kanun yolu)?
- Kişisel veri taşınmadı; eksik bilgiler
[yer tutucu] mı?
- TDK yazımı ve doğru kapanış kalıbı (tekil/çoğul) kullanıldı mı?
- Çıktı biçimi (yazı tipi, başlık, imza bloğu) düzgün mü?
İlkeler
- TDK yazımı; resmî, ölçülü, saygılı üslup.
- Yer tutucu mantığı; gerçek kişisel veri yok (KVKK) —
references/bicim-ve-cikti.md.
- İçtihat: karar yığını değil, kısa atıf + ilke.
- Üretilen taslağın hukuki sorumluluğu kullanıcıya (avukata) aittir; son kontrol ve imza ondadır.
