| name | temel-kavramlar-ve-sistem |
| description | Aile hukuku dosyasına ilk girişte statü, ilişki ve uygulanacak rejim haritasını çıkarmak; hangi alt-konunun (evlilik, boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, soybağı, koruma) devreye gireceğini ayırt etmek için kullanılır. |
Aile Hukuku Temel Kavramlar ve Sistematik
Görev
Olayı TMK İkinci Kitap sistematiğine yerleştirmek; evlilik hukuku, hısımlık (soybağı/velayet/nafaka) ve vesayet eksenlerinden hangisinin devreye girdiğini, görevli mahkemeyi ve uygulanacak mal rejimini belirleyerek doğru alt-beceriye yönlendirmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Taraflar evli mi, nişanlı mı, evlilik dışı birliktelik mi; evliyse evlenme tarihi nedir?
- Müşterek çocuk var mı, varsa yaşları ve kiminle yaşıyor?
- Talep ne: boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı, soybağı mı yoksa şiddet/koruma mı?
- Açılmış dava/başvuru, geçici tedbir kararı veya yurt dışı/yabancı unsur var mı?
Denetim şeması
- İlişki tipi. Evlilik geçerli ve devam ediyorsa TMK m.185 vd. (evlilik birliği) uygulanır; butlan iddiası varsa mutlak (m.145) / nispi (m.148) butlan ayrımı yapılır. Evlilik dışı ilişkide soybağı (m.295, m.301) ve velayet (m.337) ekseni öne çıkar.
- Mal rejimi tespiti. 01.01.2002 sonrası evliliklerde yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (m.202). Daha eski evliliklerde 4722 sK. yürürlük hükümleri ve eski mal ayrılığı dönemi dikkate alınır. Eşler sözleşmeyle (m.203) başka rejim seçmiş olabilir; tarih ve rejim türü hesabın temelidir.
- Çocuk varsa. Velayet (m.335-336), kişisel ilişki (m.182-183) ve iştirak nafakası (m.182, m.328) birlikte değerlendirilir; çocuğun üstün yararı (m.339 vd.) süzgeçtir.
- Aciliyet. Şiddet/tehdit varsa 6284 sK. tedbirleri (m.4, m.5, m.8) önceliklidir; boşanma davasıyla paralel yürür.
- Görev-yetki ara sonucu. Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sK.); yetki boşanmada TMK m.168'e göre saptanır.
Çıktı modülleri
- Statü ve ilişki haritası (evlilik/çocuk/mal rejimi/tarih tablosu).
- İlgili alt-beceri yönlendirmesi ve görev-yetki notu.
- Aciliyet bayrağı (6284 gerekiyor mu) ve ilk süre uyarıları.
Plugin bağlamı
Bu beceri aile-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr,
kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal).
Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak]
olarak işaretlenir.
- Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa
kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara
ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir
ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa
doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.