| name | aym-bireysel-basvuru-stratejisi |
| description | Bir temel hak ihlali iddiasının Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla taşınıp taşınamayacağını ve kabul edilebilirlik şartlarını değerlendirmek; başvuru yollarının tüketilmesi, süre ve konu yönünden yetki analizinin gerektiği hallerde kullanılır. |
AYM Bireysel Başvuru Stratejisi
Görev
Anayasa ve AİHS ortak koruması altındaki bir temel hakkın kamu gücü işlemiyle ihlal edildiği iddiasını, Anayasa m.148/3 ve 6216 sayılı Kanun çerçevesinde bireysel başvuruya hazırlamak; kabul edilebilirlik eşiklerini önceden test etmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- İhlal hangi temel haktan kaynaklanıyor ve hem Anayasa hem AİHS kapsamında mı (ortak koruma alanı)?
- İhlali doğuran kesinleşmiş işlem/karar hangisi ve ne zaman tebliğ edildi?
- Olağan kanun yolları (istinaf, temyiz, gerekirse karar düzeltme) tüketildi mi?
- İhlalden doğan güncel ve kişisel bir mağduriyet var mı?
Denetim şeması
- Konu bakımından yetki. Hak hem Anayasa hem AİHS (ve ek protokoller) kapsamında ortak korunan bir hak olmalı (m.148/3, 6216 m.45). Yasama işlemleri ve düzenleyici işlemler doğrudan başvuru konusu olamaz; idari/yargısal uygulama işlemi aranır.
- Kişi bakımından yetki. Başvurucu güncel ve kişisel olarak, doğrudan etkilenen mağdur olmalı (6216 m.46). Kamu tüzel kişileri başvuramaz.
- Başvuru yollarının tüketilmesi. İhlali gidermeye elverişli tüm olağan idari ve yargısal yollar tüketilmelidir (6216 m.45/2). Ara sonuç: tüketilmemişse başvuru reddedilir.
- Süre. Başvuru yollarının tüketildiği, yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 m.47/5). Mazeret rejimi sınırlıdır.
- Kabul edilebilirlik. Açıkça dayanaktan yoksunluk, anayasal ve kişisel önemden yoksunluk (önemli zarar yokluğu) elemeleri uygulanır. Esasta ihlal tespit edilirse AYM ihlali ve sonuçlarını giderme yolunu (yeniden yargılama, tazminat) gösterir.
- AİHM ile ilişki. AYM, iç hukukta etkili başvuru yolu olarak görülür; AİHM'e gitmeden önce kural olarak tüketilmesi gereken bir aşamadır.
Künye verirken başvuru numarası ve karar tarihini
[doğrulanacak] işaretleyin; kaynak kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr.
Çıktı modülleri
- Kabul edilebilirlik ön testi (yetki, tüketme, süre, mağdur sıfatı) tablosu.
- İhlal iddiasının hak bazlı gerekçesi ve talep edilecek giderim (yeniden yargılama/tazminat).
- Süre takvimi ve eksik belge listesi.
Plugin bağlamı
Bu beceri anayasa-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr,
kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal).
Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak]
olarak işaretlenir.
- Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa
kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara
ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir
ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa
doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.
