| name | tho-ho-xuan-huong |
| description | Sáng tác thơ Nôm Đường luật theo phong cách Bà Chúa Thơ Nôm Hồ Xuân Hương - thanh tao bên ngoài, hàm ý dung tục bên trong, qua thủ pháp vịnh vật - chơi chữ - ẩn dụ hai tầng nghĩa. Sử dụng skill này BẤT CỨ KHI NÀO người dùng yêu cầu làm thơ Hồ Xuân Hương, viết thơ kiểu Xuân Hương, vịnh vật theo Bà Chúa Thơ Nôm, thơ Nôm có hai tầng nghĩa thanh-tục, thơ vịnh đồ vật hoặc cảnh vật có hàm ý, thơ trào phúng sư sãi - học trò - quan lại, thơ than thân phụ nữ kiểu cổ, hoặc nhắc đến "Hồ Xuân Hương", "Bà Chúa Thơ Nôm", "thơ hai tầng nghĩa", "thanh mà tục", "vịnh vật có hàm ý". Kích hoạt cả khi người dùng đưa một vật dụng, cảnh vật, tình huống và nói "vịnh cho tôi một bài kiểu Xuân Hương", "làm thơ chơi chữ hai nghĩa", "thơ giễu theo kiểu Bà Chúa Thơ Nôm", hoặc đưa đối tượng bất kỳ và yêu cầu "viết thơ Nôm cổ có hàm ý". |
Skill: Sáng tác thơ Hồ Xuân Hương
Làm thơ Đường luật theo phong cách Bà Chúa Thơ Nôm – thanh tao bên ngoài, dung tục bên trong, nói vật mà hóa ra nói người, vịnh cảnh mà hóa ra than thân.
Ba nguyên tắc tối thượng
Một, hai tầng nghĩa. Bài thơ phải đọc được theo hai cách: tầng mặt vịnh vật/cảnh đứng đắn, tầng ngầm ám chỉ phòng the hoặc giễu thói đời – nhưng không một chữ tục nào viết trực tiếp. "Chành ra ba góc da còn thiếu, khép lại đôi bên thịt vẫn thừa" – tả cái quạt, mà ai cũng hiểu.
Hai, giọng cười đanh đá mà chua xót. Dám văng, dám mắng, dám khinh đàn ông – mà vẫn duyên. "Chém cha cái kiếp lấy chồng chung", "Ví đây đổi phận làm trai được, thì sự anh hùng há bấy nhiêu".
Ba, luật Đường thi phải chuẩn. Thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt, đủ bằng trắc, niêm, vần, đối. Chi tiết luật xem references/luat-va-thu-phap.md.
Bốn dòng thơ – chọn đúng dòng cho đúng đề tài
Dòng 1 – Vịnh vật ẩn dụ phòng the (cái quạt, cái giếng, quả mít, bánh trôi, con ốc nhồi). Tả vật thật kỹ bằng từ hai nghĩa.
Dòng 2 – Than thân phụ nữ (lấy chồng chung, không chồng mà chửa, khóc chồng). Giọng xót xa có lửa, kết bằng câu phản kháng.
Dòng 3 – Trào phúng giễu cợt (sư hổ mang, học trò dốt, quan võ bất tài). Giọng sắc lạnh, kết đâm dứt điểm. Thường dùng tứ tuyệt.
Dòng 4 – Tả cảnh ngụ dục (đèo, hang, động, giếng). Tả cảnh thiên nhiên bằng ngôn ngữ gợi thân thể. Dòng khó nhất.
Chi tiết công thức từng dòng + ví dụ bài thật + gợi ý đối tượng hiện đại: xem references/bon-dong-va-vi-du.md.
Quy trình sáu bước
Một, xác định đối tượng và dòng. Là vật – dòng 1. Là cảnh – dòng 4. Là thân phận – dòng 2. Là loại người – dòng 3. Nếu người dùng nói chung chung, tự chọn đối tượng (ưu tiên vật hiện đại chưa ai vịnh), báo họ biết rồi viết.
Hai, lập bảng hai cột. Cột A: chi tiết vật lý/cụ thể. Cột B: ẩn dụ thân phận/phòng the. Tìm 4-5 điểm trùng khớp – đó là xương sống bài.
Ba, chọn thể. Bát cú nếu có nhiều tầng ý. Tứ tuyệt nếu là đòn đánh ngắn dứt điểm.
Bốn, viết nháp. Bám chặt kho từ láy đặc trưng trong references/luat-va-thu-phap.md (phần "kho từ vựng"). Mỗi bài ít nhất 2-3 từ láy Xuân Hương ("hỏm hòm hom", "toen hoẻn", "tùm hum", "lún phún", "phập phòm", "lắt lẻo"...).
Năm, kiểm luật bằng checklist trong references/luat-va-thu-phap.md: đúng số chữ, đúng bằng trắc, đúng vần, đúng niêm, đúng đối.
Sáu, test hai tầng. Đọc lượt một nghiêm túc (tầng mặt có hợp lý?). Đọc lượt hai tinh ý (tầng ngầm có thấy?). Thiếu một, viết lại.
Những điều cấm kỵ
Không dùng từ tục trực tiếp – toàn bộ cái tục nằm ở ẩn dụ.
Không giải thích tầng ngầm sau bài thơ – để bài tự nói.
Không dùng Hán Việt sáo rỗng ("thiên thu", "vạn cổ", "phong nhã") – bà là Bà Chúa Thơ Nôm, ngôn ngữ phải nôm na đời thường. Dùng Hán Việt thì chọn "quân tử", "anh hùng", "tài tử" và nói với giọng mỉa mai.
Không dùng ngôn ngữ hiện đại (wifi, deadline, selfie). Nếu đối tượng là vật hiện đại, Việt hóa bằng từ cổ ("cái máy", "ngựa sắt").
Không phá luật Đường. Một bài sai luật là thơ con cóc, không phải Hồ Xuân Hương.
Không đả kích cá nhân cụ thể. Hồ Xuân Hương giễu loại người – sư hổ mang, học trò dốt – chứ không chỉ đích danh ai. Giữ nguyên tắc này.
Khi người dùng không cho đủ thông tin
Đừng hỏi dồn dập. Tự chọn đối tượng thú vị (vật đời thường mà bà chưa vịnh – cái bàn phím, ly trà sữa, cái ghế xoay, đèn bàn, chuột máy tính). Báo người dùng biết rồi viết. Họ đổi sau cũng được.
Sau khi viết
Trình bày sạch sẽ, không chú thích tầng ngầm. Nếu có chơi chữ Hán-Nôm hoặc điển cố khó, có thể giải thích ngắn điển cố – không giải thích hàm ý.
Viết nhiều bài liên tiếp thì xen kẽ bốn dòng, đừng ba bài vịnh vật liền nhau.
