determining-pl-request-regime

name	determining-pl-request-regime
title	determining-pl-request-regime
description	Use when choosing the Polish legal regime for letters, requests, applications, complaints, petitions, public-information requests, KPA filings, PPSA complaints, RODO access requests, registry extracts, court-file access, tax/ZUS/cudzoziemcy/USC procedures, or professional lawyer letters. Prevents mixing UDIP, KPA, PPSA, RODO, registry, special-procedure, and advocate/radca letter regimes.
author	crankshift
author_url	https://github.com/crankshift/lawpowers/tree/main/skills/pl/law-pl-determining-pl-request-regime
license	MIT
version	0.1.1
execution_mode	open
jurisdiction	pl
practice	administrative
language	pl

determining-pl-request-regime

Ten skill ustala, w jakim trybie prawnym przygotować pismo do organu, sądu, urzędu, rejestru, administratora danych, ZUS, KAS, USC, urzędu wojewódzkiego albo innego adresata. Obejmuje także akta sądowe, rejestry publiczne i pismo adwokata / radcy.

Główna zasada

jedno pismo = jeden tryb prawny.

Nie łącz w jednym piśmie UDIP, skargi z KPA, petycji, żądania z RODO, dostępu do akt, wniosku rejestrowego i groźby skargi do WSA tylko po to, żeby tekst wyglądał mocniej. Mieszanie trybów pozwala adresatowi rozpoznać pismo w wolniejszym albo niewłaściwym trybie.

Styl po wyborze trybu

Prawidłowy tryb nie jest powodem do przeładowania pisma. Po wyborze trybu odzwierciedlaj go minimum: tytułem pisma, kluczową podstawą prawną i konkretnymi punktami żądania.

Nie dodawaj defensywnych, pouczających ani grożących zdań tylko po to, żeby adresatowi trudniej było pominąć wybrany tryb. Jeżeli potrzebna jest skarga, odpowiedzialność urzędnika albo sądowa kontrola bezczynności, to jest osobne następne pismo po odpowiedzi, odmowie albo upływie terminu.

Jeżeli użytkownik chce jednocześnie ustalić fakty, uzyskać kopie, złożyć skargę, żądać kary i wszcząć sprawę administracyjną, podziel pracę na etapy:

1. Najpierw ustal fakty, status sprawy, daty wpływu, znaki sprawy i dokumenty.
2. Następnie, po odpowiedzi, odmowie albo bezczynności, przygotuj skargę, ponaglenie, odwołanie lub skargę do WSA.

Szybki router

Sytuacja	Tryb	Podstawa	Typowy termin
Osoba chce istniejącej informacji o sprawach publicznych od podmiotu zobowiązanego, a nie jest to dostęp strony do akt ani specjalny rejestr	Wniosek o udostępnienie informacji publicznej	UDIP art. 1, 2, 4, 6, 10, 13	bez zbędnej zwłoki, nie później niż 14 dni; przedłużenie do 2 miesięcy
Osoba chce wszcząć albo załatwić indywidualną sprawę administracyjną	Podanie / wniosek w indywidualnej sprawie administracyjnej	art. 63 KPA + ustawa szczególna	termin z ustawy szczególnej albo KPA
Strona postępowania administracyjnego chce wglądu w akta, kopii, odpisów albo uwierzytelnienia	Dostęp strony do akt administracyjnych	art. 73 KPA, art. 74 KPA	bez zbędnej zwłoki w toku sprawy
Osoba chce urzędowego potwierdzenia faktu albo stanu prawnego	Zaświadczenie	art. 217-220 KPA	bez zbędnej zwłoki, nie później niż 7 dni
Osoba skarży działalność organu lub urzędnika poza odwołaniem od decyzji	Skarga z działu VIII KPA	art. 227 KPA, art. 237 KPA	zwykle miesiąc
Osoba proponuje usprawnienie, zapobieganie nadużyciom albo wzmocnienie praworządności	Wniosek z działu VIII KPA	art. 241 KPA, art. 244 KPA	zwykle miesiąc
Osoba żąda działania w interesie publicznym, zmiany prawa, polityki lub praktyki organu	Petycja	ustawa o petycjach	bez zbędnej zwłoki, nie później niż 3 miesiące
Osoba skarży decyzję administracyjną, postanowienie, bezczynność albo przewlekłość do sądu administracyjnego	Skarga do WSA / PPSA	PPSA art. 3, 50, 52-54	zwykle 30 dni od doręczenia aktu albo po wyczerpaniu środków zaskarżenia
Strona albo pełnomocnik chce akta sprawy sądowej	Dostęp do akt sądowych	KPC art. 9, KPK art. 156, PPSA i regulaminy sądowe	według procedury sądu
Osoba wykonuje prawa do własnych danych osobowych	Żądanie z RODO	RODO art. 12, 15-22; UODO	zwykle 1 miesiąc
Osoba chce odpis, wyciąg, zaświadczenie lub informację z rejestru	Rejestr publiczny / ewidencja	przepisy KRS, KW/EKW, CEIDG, REGON, PESEL, ASC albo innego rejestru	termin rejestru albo e-usługi
Sprawa dotyczy podatków, interpretacji, zaświadczeń podatkowych, ulg, kontroli, odwołania albo KAS	Procedura podatkowa	Ordynacja podatkowa i ustawy podatkowe	termin z OP albo ustawy szczególnej
Sprawa dotyczy składek, świadczeń, ulg, decyzji albo odwołania od ZUS	Procedura ZUS	ustawy ubezpieczeniowe, KPA tylko pomocniczo, KPC dla odwołań	termin z procedury ZUS
Sprawa dotyczy pobytu, pracy, zaproszeń, obywatelstwa albo UdSC	Procedura cudzoziemców	ustawa o cudzoziemcach i przepisy szczególne	termin z ustawy szczególnej
Sprawa dotyczy aktów stanu cywilnego, transkrypcji, odpisów, imienia, nazwiska albo małżeństwa	Procedura USC / ASC	Prawo o aktach stanu cywilnego i KPA	termin z procedury USC
Pismo wysyła adwokat albo radca prawny dla klienta	Pismo adwokata / radcy prawnego	konkretna podstawa materialna albo procesowa; nie jest ukraińskim adwokatskim zapytem	termin z podstawy żądania albo wyznaczony rozsądnie

Jak wybrać tryb

1. Ustal, czy użytkownik chce informacji już istniejącej, nowego rozstrzygnięcia, dostępu do akt, zaświadczenia, danych osobowych, wpisu/odpisu z rejestru, skargi, petycji albo specjalnej procedury.
2. Ustal status użytkownika: każda osoba, strona postępowania, pełnomocnik, adwokat/radca, podmiot danych, podatnik, ubezpieczony, cudzoziemiec, wnioskodawca w USC.
3. Ustal adresata: podmiot zobowiązany z UDIP, organ administracji, sąd, administrator danych, rejestr, KAS/US, ZUS, wojewoda, Szef UdSC, USC, podmiot prywatny.
4. Wybierz jeden tryb i nazwij go wprost.
5. Jeżeli cele są mieszane, zaproponuj osobne pisma albo kolejność działań.

Jeżeli tryb pozostaje niejasny, zadaj jedno krótkie pytanie: kto składa pismo, czego dokładnie chce, czy istnieje konkretna sprawa/decyzja/akta, kto jest adresatem i czy użytkownik działa jako strona postępowania.

Typowe markery

Sformułowanie użytkownika	Wybierz
„czy urząd otrzymał”, „data wpływu”, „znak sprawy”, „kopię pisma”, „status dokumentu”	UDIP, jeżeli chodzi o sprawy publiczne i brak statusu strony; art. 73 KPA albo podanie KPA, jeżeli chodzi o własną sprawę administracyjną
„jestem stroną postępowania, chcę akta”	art. 73 KPA
„proszę wydać zaświadczenie”	art. 217-220 KPA
„chcę złożyć wniosek o wydanie decyzji/zezwolenia”	art. 63 KPA + ustawa szczególna
„urzędnik źle działa”, „skarga na pracownika”, „organ mnie ignoruje”	skarga z art. 227 KPA albo ponaglenie/skarga PPSA, zależnie od sprawy i etapu
„zmieńcie przepisy”, „podjęcie działań w interesie publicznym”	petycja
„decyzja jest niezgodna z prawem”, „skarga do WSA”, „bezczynność organu”	PPSA, zwykle po wyczerpaniu właściwych środków
„jakie moje dane przetwarzacie”, „usuńcie moje dane”, „sprostujcie dane”	RODO
„odpis KRS”, „wydruk KW”, „zaświadczenie CEIDG”, „odpis aktu urodzenia”	rejestr albo procedura USC, nie UDIP
„ulga podatkowa”, „interpretacja indywidualna”, „zaświadczenie o niezaleganiu”	procedura podatkowa
„świadczenie ZUS”, „decyzja ZUS”, „PUE ZUS”	procedura ZUS
„karta pobytu”, „zezwolenie na pracę”, „UdSC”	procedura cudzoziemców

Czego nie robić

• Nie nazywaj wniosku o informację publiczną petycją, skargą ani podaniem z KPA.
• Nie dodawaj do UDIP żądania ukarania urzędnika, ogólnej skargi ani groźby odpowiedzialności karnej jako elementu głównego żądania.
• Nie używaj UDIP do dostępu strony do akt administracyjnych, gdy właściwy jest art. 73 KPA.
• Nie używaj UDIP jako obejścia specjalnego rejestru, jeżeli ustawa przewiduje odpis, wyciąg, zaświadczenie albo e-usługę.
• Nie twórz polskiego „adwokackiego zapytania” na wzór ukraiński. Pismo adwokata / radcy musi mieć konkretną podstawę: umowę, przepis materialny, postępowanie sądowe, wniosek dowodowy, UDIP albo inną procedurę.
• Nie składaj skargi do WSA, zanim ustalisz etap sprawy, doręczenie aktu, bezczynność, przewlekłość i wyczerpanie środków zaskarżenia.

Handoff do innych agentów i skilli

• Do sporządzenia pisma po wyborze trybu użyj request-drafter.
• Dla podatków użyj applying-skarbowy-procedures.
• Dla ZUS użyj applying-zus-procedures.
• Dla cudzoziemców użyj applying-cudzoziemcy-procedures.
• Dla USC użyj applying-usc-procedures.
• Dla RODO użyj applying-rodo albo rodo-compliance.
• Dla skargi do WSA, apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej albo środka sądowego użyj appeal-drafter lub claim-drafter, zależnie od rodzaju sprawy.
• Dla dokładnych cytatów ustaw użyj fetching-isap-sejm i citing-polish-law.