ifade-toplanti-orgutlenme

name	ifade-toplanti-orgutlenme
description	İfade özgürlüğü, basın, toplantı-gösteri ve dernek-sendika gibi iletişim ve örgütlenme özgürlüklerine yönelik bir müdahalenin anayasaya uygunluğunu değerlendirmek; bu çekirdek demokratik haklara ilişkin uyuşmazlıklarda kullanılır.

İfade, Toplantı ve Örgütlenme Özgürlükleri

Görev

İfade (m.25-26), basın (m.28), toplantı ve gösteri yürüyüşü (m.34) ile dernek/sendika kurma (m.33, m.51) özgürlüklerine yönelik müdahaleleri anayasal ve AİHS standartlarıyla denetlemek; demokratik toplumda bu hakların ayrıcalıklı korumasını gözetmek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Müdahale hangi özgürlüğe yönelik — ifade/basın, toplantı, yoksa örgütlenme mi?
2. Tasarruf türü ne: ceza yaptırımı, idari yasak/dağıtma, erişim engeli, fesih kararı?
3. İçerik siyasi tartışma, gazetecilik, sanatsal ifade gibi yüksek korumalı bir alanda mı?
4. Şiddete çağrı veya nefret söylemi unsuru ileri sürülüyor mu?

Denetim şeması

1. Hakkın belirlenmesi. İlgili maddeyi (m.26 ifade, m.28 basın, m.34 toplantı, m.33/51 örgütlenme) ve AİHS karşılığını (m.10, m.11) m.90/son üzerinden köprüleyin.
2. Müdahale tespiti. Yaptırım, önleme, dağıtma, kapatma/fesih veya caydırıcı (chilling) etki müdahale sayılır.
3. m.13 + özel sınırlama sebepleri. İfadede m.26/2 sebepleri, toplantıda m.34, örgütlenmede ilgili maddelerin özel sebepleri. Kanunilik → meşru amaç → demokratik gereklilik → ölçülülük sırasıyla işletilir.
4. Yüksek koruma kademesi. Siyasi ifade, kamu yararını ilgilendiren gazetecilik ve seçilmişlerin ifadesi geniş korunur; bu alanlarda gereklilik eşiği yükselir, müdahalenin gerekçesi ağırlaşır.
5. Şiddet/nefret sınırı. Şiddete açık çağrı, nefret söylemi ve başkalarının haklarına somut tehdit korumadan çıkabilir; ancak bu istisna dar yorumlanır ve somut delil ister. Ara sonuç: salt rahatsız edici/şok edici içerik sınırlama sebebi değildir.
6. Önleyici tedbir denetimi. Toplantının önceden yasaklanması veya yayının/erişimin engellenmesi en ağır müdahale türüdür; kategorik yasaklar ölçülülüğü kural olarak aşar. AYM ve AİHM (ör. ifade özgürlüğü) içtihatlarına ilke düzeyinde atıf yapın; künyeyi [doğrulanacak] işaretleyin (hudoc.echr.coe.int, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr).

Çıktı modülleri

• Müdahale tipi ve uygulanan koruma kademesinin tespiti.
• m.13 testinin bu özgürlüğe özgü uygulanmış hali.
• Bireysel başvuru/iptal gerekçesi için ifade-toplantı odaklı paragraflar.

Plugin bağlamı

Bu beceri anayasa-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

---

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.