| name | ifade-toplanma-din-ozgurlugu |
| description | İfade ve basın özgürlüğü, örgütlenme/toplantı ve gösteri, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik yaptırım, ceza, yasak veya müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır. |
İfade, Toplanma ve Din Özgürlüğü İhlali
Görev
m.26 (ifade), m.28 (basın), m.33-34 (örgütlenme, toplantı-gösteri) ve m.24 (din-vicdan) kapsamındaki müdahalelerin m.13 süzgecinden geçirilerek ölçülü olup olmadığını değerlendirmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Müdahale neye yöneldi (söz, yazı, paylaşım, gösteri, dernek/sendika eylemi, inanç pratiği)?
- Müdahale türü: ceza, idari yaptırım, yasak, görevden uzaklaştırma, erişim engeli?
- Müdahalenin kanuni dayanağı ve güttüğü meşru amaç nedir?
- İfade/eylem kamusal tartışmaya, siyasete veya gazetecilik faaliyetine mi ilişkin?
Denetim şeması
- Müdahalenin varlığı — yaptırım, ceza, yasak veya caydırıcı (chilling) etki doğuran her tedbir müdahaledir.
- Kanunilik — m.13: erişilebilir, öngörülebilir ve belirli kanun şartı; muğlak/aşırı geniş norm uygulaması ihlale yol açabilir.
- Meşru amaç — m.26/2 ve ilgili maddelerdeki sınırlama sebepleri (millî güvenlik, kamu düzeni, başkalarının hak ve şöhreti vb.).
- Demokratik toplumda gereklilik ve ölçülülük — "zorlayıcı toplumsal ihtiyaç" var mı; tedbir ile amaç orantılı mı; daha hafif araç mümkün mü. Siyasi söylem, kamu yararına haber ve eleştiriye geniş koruma; ifadenin değer yargısı mı olgu açıklaması mı olduğu; yaptırımın ağırlığı ve caydırıcı etkisi tartılır.
- Toplanma/örgütlenme — barışçıl gösteriye ve dernek/sendika faaliyetine müdahalede aynı üçlü test; barışçıllık karinesi.
- Din-vicdan — inancı açıklama özgürlüğüne müdahalede tarafsızlık ve çoğulculuk ölçütü.
Denge: İfade ile başkalarının kişilik hakkı (m.17/m.20) çatışıyorsa AYM çatışan haklar arasında adil denge kurar.
İspat yükü: müdahaleyi başvurucu; gerekliliği ve orantılılığı kamu makamı temellendirir.
Ara sonuç: hangi ölçütte ihlal bulunduğu.
Çıktı modülleri
- Müdahale türü ve ilgili madde tespiti.
- Üçlü test altlaması (kanunilik–amaç–gereklilik/ölçülülük).
- Caydırıcı etki ve yaptırım ağırlığı notu.
- İlke kararlarına atıf [doğrulanacak].
Plugin bağlamı
Bu beceri anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr,
kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal).
Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak]
olarak işaretlenir.
- Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim
belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa
kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara
ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir
ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa
doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili
hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu
görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki
sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit
edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.
