Standardmäßig ist der Prompt ausgewählt, der zuerst die Quelle prüft. Sie können zu einem direkten Befehl wechseln oder eine lokale Kopie herunterladen.
Quelldateien prüfen
Lesen Sie SKILL.md und alle von SkillsMP angezeigten Begleitdateien, bevor Sie sich für eine Installation entscheiden.
Mit Codex oder Claude installieren Kopieren Sie diesen Prompt, fügen Sie ihn in Codex, Claude oder einen anderen Assistant ein und lassen Sie die Skill-Seite prüfen und installieren.
Ein direkter Befehl überspringt den Prüf-Prompt. Prüfen Sie die Quelle, bevor Sie ihn ausführen.
PUE ZUS: https://www.zus.pl/portal/logowanie.npi — podstawowy kanał elektroniczny; wszystkie formularze, pisma, decyzje.
ISAP: https://isap.sejm.gov.pl.
Forma wniosków:
PUE ZUS (elektroniczna — obowiązkowa dla płatników zatrudniających powyżej 5 osób; dla pozostałych — dobrowolna, ale w praktyce standard).
Papierowa w oddziale / inspektoracie ZUS — dopuszczalna, nadal obsługiwana.
1. Rejestracja płatnika składek
Obowiązek rejestracji — 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczenia (art. 36 ust. 1 SUS).
Formularz
Przeznaczenie
ZUS ZFA
Zgłoszenie płatnika — osoby fizycznej (JDG)
ZUS ZPA
Zgłoszenie płatnika — osoby prawnej / jednostki organizacyjnej
ZUS ZIUA
Zmiana danych identyfikacyjnych płatnika
ZUS ZUA
Zgłoszenie do ubezpieczeń osoby ubezpieczonej (pracownika, zleceniobiorcy, samego siebie)
ZUS ZCNA
Zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego
ZUS ZWUA
Wyrejestrowanie z ubezpieczeń
ZUS ZIUA
Zmiana danych osoby ubezpieczonej
Integracja z CEIDG/KRS: rejestracja JDG przez CEIDG → automatyczne zgłoszenie do ZUS na podstawie formularza ZUS ZFA; rejestracja spółki w KRS → automatyczne ZUS ZPA na podstawie danych KRS (tzw. jedno okienko).
Termin na zgłoszenie ubezpieczonego (ZUA): 7 dni od powstania tytułu (zatrudnienie, zlecenie itd.).
Chorobowy (płatny od 34. dnia za rok przez ZUS; do 33. dnia — pracodawca z wynagrodzenia)
Z-3 (od pracodawcy) / Z-3a (dla zleceniobiorców, JDG, emerytów)
art. 4 i nast. ZasChMac
Opiekuńczy
Z-15A (opieka nad dzieckiem do 14 lat) / Z-15B (opieka nad innym członkiem rodziny)
art. 32 i nast. ZasChMac; maks. 60 dni rocznie na dziecko ≤ 14 lat
Macierzyński
ZUS Z-13 / ePUAP — „Wniosek o zasiłek macierzyński"
art. 29 i nast. ZasChMac
Ojcowski
Wniosek przez PUE / papierowo — 2 tygodnie w pierwszych 24 miesiącach życia dziecka
art. 29 ust. 5a ZasChMac
Świadczenie rehabilitacyjne
ZUS Np-7 (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS)
art. 18 i nast. ZasChMac; do 12 miesięcy po wyczerpaniu zasiłku chorobowego
Wypadkowe (z ubezpieczenia wypadkowego)
Oddzielny tryb — protokół powypadkowy (ZUS Z-KW / Z-3W); ustawa z 30.10.2002 o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
—
Okres wyczekiwania:
Ubezpieczenie obowiązkowe — 30 dni opłacania składek do nabycia prawa (art. 4 ust. 1 pkt 1 ZasChMac).
ZUS wypłaca w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniego elementu niezbędnego do przyznania świadczenia (art. 64 ust. 1 ZasChMac).
3. Emerytura
Podstawa — EmRenFUS.
Rodzaj
Warunki
Emerytura powszechna
Kobiety — 60 lat; mężczyźni — 65 lat (art. 24 EmRenFUS, stan od reformy 2017); żadnego minimum okresu składkowego dla nabycia (ale wysokość — zależna od kapitału)
Minimalna emerytura
Kobieta 60 + 20 lat okresów (składkowe + nieskładkowe); mężczyzna 65 + 25 lat
Wcześniejsza (nauczycielska, mundurowa, prac w szczególnych warunkach, górnicza)
Odrębne przepisy; przejściowe uprawnienia
Pomostowa
Ustawa z 19.12.2008 o emeryturach pomostowych; warunki szczególne
Formularz: ZUS Rp-1E (emerytura powszechna); przez PUE ZUS.
Wymagane dokumenty:
Legitymacja PESEL, dowód osobisty.
Świadectwa pracy (wszystkie — od początku kariery); dla ubezpieczenia rolniczego (KRUS) — odpowiednie zaświadczenia.
Dokumenty potwierdzające okresy nieskładkowe (urlop macierzyński, opieka nad dziećmi, studia, służba wojskowa — wg rodzaju okresu).
Zaświadczenie Rp-7 z ostatnich 10 lat lat wynagrodzenia (dla kapitału początkowego).
Termin decyzji: 30 dni od dostarczenia ostatniego dokumentu; w sprawach szczególnie skomplikowanych — 60 dni (art. 118 EmRenFUS).
4. Renta (z tytułu niezdolności do pracy)
Podstawa — EmRenFUS art. 57 i nast.
Warunki:
Niezdolność do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS).
Wymagany staż składkowy — zależny od wieku (od 1 roku dla najmłodszych do 5 lat dla najstarszych).
Niezdolność powstała w okresie ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy po jego ustaniu.
Formularz: ZUS Rp-1R (renta z tytułu niezdolności do pracy).
Renta rodzinna: gdy zmarł członek rodziny-ubezpieczony — formularz Rp-2; zależny od spełnienia warunków przez zmarłego.
Renta socjalna: ustawa z 27.06.2003 o rencie socjalnej; dla osób, u których niezdolność do pracy powstała przed osiągnięciem pełnoletności / przed ukończeniem 25 roku życia w czasie nauki. Organ wypłacający — ZUS.
5. Badanie lekarskie i orzekanie
Lekarz orzecznik ZUS — pierwsza instancja (art. 14 ust. 2b SUS).
Sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika — do komisji lekarskiej ZUS w 14 dni od doręczenia orzeczenia (art. 14 ust. 2a SUS).
Odwołanie od decyzji ZUS (po komisji) — do sądu rejonowego / okręgowego wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych (tryb KPC art. 477⁸ i nast.).
6. Ulgi w spłacie składek
Podstawa: SUS art. 29–33; ustawa z 11.05.2018 o wspieraniu nowych inwestycji (dla niektórych).
Formularz
Przeznaczenie
RSR
Wniosek o rozłożenie na raty zaległości
RSO
Wniosek o odroczenie terminu płatności
RSU
Wniosek o umorzenie należności
Decyzja — 2 miesiące od wniosku (art. 35 § 3 KPA).
Umorzenie — tylko w przypadkach wyjątkowych: śmierć, brak majątku, całkowita niewypłacalność; dla części podmiotów gospodarczych — pomoc publiczna (limity de minimis).
7. Korespondencja z ZUS — sposoby
Kanał
Forma
PUE ZUS — portal elektroniczny
Standardowy kanał. Wnioski, decyzje, pisma — w tym konkursy. Profil Zaufany, e-dowód, kwalifikowany podpis.
E-ZLA
Elektroniczne zwolnienie lekarskie — lekarz wysyła bezpośrednio ZUS i do pracodawcy; pracownik widzi na PUE.
E-mail
Formalne pisma — tylko przez PUE; zwykły e-mail nie jest drogą urzędową.
Papierowe
W oddziale / inspektoracie; zdjęcie pisma nie wystarczy.
Infolinia COT
22 560 16 00 — konsultacje, pytania o wnioski; nie zastępuje doręczenia urzędowego.
Terminy odpowiedzi
Typ sprawy
Termin
Zasiłki
30 dni od wyjaśnienia ostatniej kwestii (art. 64 ZasChMac)
Emerytury / renty
30 dni / 60 dni (art. 118 EmRenFUS)
Zwykłe sprawy administracyjne
1–2 miesiące (art. 35 KPA)
Postępowanie wyjaśniające
Przedłużanie — z pouczeniem stron
Zwłoka: pisemne ponaglenie do Zakładu (art. 37 KPA) → następnie skarga do sądu.
Odwołania od decyzji ZUS
Szczególność: od decyzji ZUS nie ma standardowego odwołania KPA — sprawa trafia bezpośrednio do sądu.
Etap
Termin
Sąd
Odwołanie od decyzji
1 miesiąc od doręczenia
Sąd rejonowy (sprawy zasiłków) lub Sąd okręgowy (emerytury/renty) wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych — art. 477⁹ § 1 KPC
Forma
Pisemnie za pośrednictwem ZUS, który przekazuje akta do sądu
—
Opłata
Bezpłatne — sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolnione z opłat (art. 96 ust. 1 pkt 4 UKSC)
Apelacja
2 tygodnie od doręczenia wyroku
SO (jeśli pierwsza instancja rejonowy) lub SA
Skarga kasacyjna
2 miesiące od doręczenia wyroku SO/SA
SN — tylko w sprawach o wartości > 10 000 zł lub w enumeratywnych sprawach (art. 477⁸ § 2 pkt 2 KPC)
Najczęstsze błędy i pułapki
Opóźnione zgłoszenie ubezpieczonego — ponad 7 dni od zatrudnienia — odpowiedzialność karna (art. 98 SUS) + zaległe składki + odsetki.
Nieopłacenie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w terminie — prawo do zasiłku chorobowego wygasa (art. 14 ust. 2 SUS); wznowienie — po 90 dniach opłacania.
Brak dokumentów pracowniczych dla emerytury — ZUS odmawia przyjęcia okresów składkowych bez świadectwa pracy. Poszukiwanie w archiwach (ArcTMP, Archiwum Państwowe).
Zasiłek chorobowy podczas zwolnienia bez zachowania reżimu (praca, inne niż zalecone aktywności) — kontrola ZUS, odmowa, zwrot zasiłku.
Brak orzeczenia lekarza orzecznika w aktach — sprzeciw do komisji tylko w 14 dni od doręczenia orzeczenia.
Niewłaściwy PUE ZUS — przy zakładaniu profilu dla płatnika, a nie dla osoby fizycznej — funkcje różne.
Najczęstsze formularze — szybka tabela
Formularz
Zastosowanie
ZUS ZUA
Zgłoszenie do ubezpieczeń (każdy nowy ubezpieczony)
ZUS ZWUA
Wyrejestrowanie z ubezpieczeń
ZUS DRA
Deklaracja rozliczeniowa miesięczna (płatnik)
ZUS RCA
Raport imienny o należnych składkach (załącznik do DRA)
ZUS RZA
Raport imienny o składkach na ubezpieczenie zdrowotne
Z-3 / Z-3a
Zaświadczenie płatnika (zasiłek chorobowy)
Z-15A / Z-15B
Wniosek o zasiłek opiekuńczy
ZUS Rp-1E / Rp-1R / Rp-2
Wnioski emerytalno-rentowe
ZUS Np-7
Świadczenie rehabilitacyjne
RSR / RSO / RSU
Ulgi w spłacie
Formularze — zawsze pobierać w aktualnej wersji z https://www.zus.pl/wzory-formularzy.
Kiedy ten skill uzupełniany jest agentem / innym skillem
Dla odwołania od decyzji ZUS do sądu — agent claim-drafter (pozew / odwołanie przed sądem ubezpieczeń społecznych; art. 477⁹ KPC).
Dla sporów o ustalenie istnienia stosunku pracy (wpływa na tytuł ubezpieczenia) — agent labor-drafter (art. 22 § 1¹ KP).
Dla spraw pracodawca-ZUS o zaległe składki → egzekucja przez ZUS → skarga — agent enforcement-agent.
Dla obliczenia zaległych składek z odsetkami — skill calculating-odsetki (art. 23 SUS — odsetki od zaległych składek na poziomie odsetek za zaległości podatkowe).
