Use when calculating wartość przedmiotu sporu (WPS) under Polish KPC (art. 19–26) — determining its impact on subject-matter jurisdiction (rejonowy vs okręgowy), applicable court fee (opłata stosunkowa), rules for summing up multiple claims, treatment of interest, recurring benefits, claims concerning ownership / possession, and claims for declaration
Install with Codex or Claude Copy this prompt, paste it into Codex, Claude, or another assistant, and let it review the skill page and install it for you.
A direct command skips the review prompt. Inspect the source before running it.
Use when calculating wartość przedmiotu sporu (WPS) under Polish KPC (art. 19–26) — determining its impact on subject-matter jurisdiction (rejonowy vs okręgowy), applicable court fee (opłata stosunkowa), rules for summing up multiple claims, treatment of interest, recurring benefits, claims concerning ownership / possession, and claims for declaration
Wartość przedmiotu sporu (WPS) — kluczowa kategoria procesowa w sprawach cywilnych. Decyduje o:
Właściwości rzeczowej — sąd rejonowy vs. okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC — okręgowy przy WPS > 100 000 zł (art. 17 pkt 4 KPC — weryfikować w ISAP) w sprawach majątkowych; z wyjątkami).
Opłacie sądowej — opłata stosunkowa vs. stała; tabelaryczna skala do 20 000 zł (art. 505¹ KPC — weryfikować w ISAP), od 20 000 zł — 5% WPS (skill calculating-oplata-sadowa).
WPS = kwota dochodzona w pozwie — należność główna, niezależnie od tego, jak powód ją podzielił w żądaniu.
Bez odsetek — odsetki umowne i ustawowe za opóźnienie naliczone do dnia wniesienia pozwunie wchodzą do WPS (art. 20 KPC).
Wyjątek: odsetki skapitalizowane, które stały się samoistną częścią roszczenia (rzadko).
Kary umowne, odszkodowania, rekompensaty — wchodzą do WPS jako kwota dochodzona.
Świadczenia powtarzające się (art. 22 KPC)
Dla roszczeń o świadczenia powtarzające się (np. alimenty, renta, czynsz z trwałego stosunku):
WPS = suma świadczeń za 1 rok (miesięczna rata × 12); jeżeli świadczenia są ograniczone w czasie do okresu krótszego niż rok — suma rzeczywistych świadczeń.
Przykład:
Alimenty 1 000 zł/mies., bez ograniczenia → WPS = 12 000 zł.
Renta 800 zł/mies. na okres 5 lat → WPS = 48 000 zł (nie ogranicza się do roku).
Roszczenia o zwolnienie / wykonanie zobowiązania (art. 21 KPC)
Gdy żądanie dotyczy zwolnienia z długu lub wykonania zobowiązania — WPS = wartość długu / zobowiązania.
Sprawy o własność, użytkowanie, współwłasność (art. 23 KPC)
WPS = wartość rzeczy / prawa — ustalana wg:
Wycenę biegłego.
Średnie ceny rynkowe (dla ruchomości).
Wartość z aktu notarialnego (dla nieruchomości — ale zwykle wartość rynkowa z operatu szacunkowego biegłego lub z innej wyceny).
Współwłasność — WPS = wartość udziału dochodzonego.
Sprawy o posiadanie (art. 24 KPC)
WPS = wartość posiadania — w praktyce wartość rzeczy lub praw posiadanych.
Sprawy z najmu, dzierżawy (art. 25 KPC)
Gdy spór dotyczy umowy najmu / dzierżawy:
Na czas oznaczony — WPS = suma świadczeń za cały okres trwania umowy, ale nie więcej niż za 1 rok.
Na czas nieoznaczony — WPS = suma świadczeń za 6 miesięcy.
Dział spadku / zniesienie współwłasności (art. 26 KPC)
Opłata jest stała (500 zł / 1 000 zł dla działu — art. 38 UKSC; 300 zł dla zniesienia — art. 40 UKSC); WPS wykazuje się dla celów oznaczenia (nie wpływa na opłatę stałą, ale wpływa na koszty zastępstwa).
Sprawy z zakresu prawa pracy (art. 22 KPC)
Spory o prawa majątkowe dotyczące świadczeń powtarzających się (wynagrodzenie, dodatki) — WPS = suma świadczeń za 1 rok (12 miesięcy).
Przywrócenie do pracy / odszkodowanie za niezgodne wypowiedzenie — WPS = 12 × miesięczne wynagrodzenie (art. 45 KP).
Wyłączenia z WPS (art. 20 KPC)
Nie wchodzą:
Odsetki.
Koszty procesu.
Koszty zastępstwa procesowego.
Kary umowne i inne roszczenia uboczne tylko wtedy, gdy mają charakter uboczny wobec roszczenia głównego.
Uwaga: kara umowna dochodzona jako samodzielne roszczenie — wchodzi do WPS (nie jest uboczna).
Sumowanie roszczeń (art. 21 KPC)
Gdy powód dochodzi kilku roszczeń w tym samym pozwie — WPS = suma wartości wszystkich.
Wyjątek: jeżeli żądania są z różnych tytułów, sąd może rozdzielić sprawy, ale dla celów WPS sumuje się.
Roszczenia ewentualne — WPS ustala się od roszczenia głównego; ewentualne nie podlega sumowaniu (orzecznictwo SN — postanowienie z 27.03.2014 r., III CZ 9/14).
Odszkodowanie + zadośćuczynienie — sumują się (oba są roszczeniami majątkowymi o własnych kwotach).
Ograniczenie / cofnięcie — WPS nie zmienia się formalnie; możliwy zwrot części opłaty (art. 79 UKSC — 75% lub 50%, zależnie od etapu).
Roszczenia o ustalenie (art. 189 KPC)
Sprawy o ustalenie istnienia / nieistnienia stosunku prawnego lub prawa — dotyczą spraw majątkowych, ale bez bezpośrednio dochodzonej kwoty.
WPS w sprawach o ustalenie:
Brak jednolitej zasady; orzecznictwo:
Wartość prawa / stosunku, którego dotyczy ustalenie (np. wartość umowy, wartość nieruchomości).
Dla frankowiczów (kredyt CHF) — wartość pozostałego kredytu albo wartość wszystkich pozostałych rat; sądy okręgowe często przyjmują wartość kredytu na dzień pozwu.
Sprawy niemajątkowe (np. ustalenie ojcostwa) — brak WPS, opłata stała.
Przykłady
Przykład 1 — pozew o zapłatę 80 000 zł + odsetki od 2023
Kwota główna: 80 000 zł.
Odsetki skapitalizowane na dzień pozwu: 12 000 zł.
Sprawy gospodarcze — odrębny wydział (art. 458² KPC), niezależnie od WPS (jeśli spór wynika ze stosunku cywilnego między przedsiębiorcami związanego z działalnością).
Właściwość rzeczowa (art. 16–17 KPC)
Sąd rejonowy — zasada ogólna (art. 16 KPC).
Sąd okręgowy (art. 17 KPC):
pkt 1: sprawy o prawa niemajątkowe (rozwód, separacja, unieważnienie małżeństwa, ustalenie / zaprzeczenie ojcostwa itp., art. 17 pkt 1 — rozwód, pkt 2 — ochrona dóbr osobistych, pkt 3 — prawa autorskie).
pkt 4: sprawy o roszczenia majątkowe, których wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 zł (oprócz spraw o alimenty, naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej).
pkt 4²: niektóre sprawy gospodarcze szczególne.
Wyjątki: niektóre sprawy są zawsze w sądzie rejonowym niezależnie od WPS (alimenty, posiadanie), niektóre zawsze w okręgowym (rozwód, dobra osobiste).
Cytowanie w pozwie
W petitum pozwu: „wartość przedmiotu sporu: [X] zł".
Jeśli sąd zakwestionuje — postanowienie o sprawdzeniu WPS (art. 25 KPC); sąd może przekazać sprawę do właściwego sądu.
Nie zastosowanie art. 22 KPC do świadczeń powtarzających się. Alimenty, renta, czynsz z trwałego stosunku — WPS = 12 × rata, nie pojedyncza rata.
Pominięcie 12× w pozwie pracowniczym. Miesięczne wynagrodzenie × 12 dla przywrócenia do pracy.
WPS = sumą żądań ewentualnych. Ewentualne nie sumują się z głównym; orzecznictwo SN.
WPS od roszczeń ubocznych. Odsetki, koszty — uboczne — nie liczą się.
Mylenie opłaty stałej z opłatą stosunkową. Dział spadku / zniesienie współwłasności — opłata stała; WPS wpływa tylko na koszty zastępstwa.
Wartość rzeczy wg wartości księgowej. Dla pozwów o rzecz — wartość rynkowa, nie księgowa.
Zaniżanie WPS celowo dla uniknięcia SO. Sąd sprawdza WPS (art. 25 KPC) i może przekazać. Ryzyko uznania za nadużycie.
Pomijanie rozszerzenia powództwa. Rozszerzenie = uzupełnienie opłaty. Pominięcie = ewentualny zwrot pozwu w części rozszerzonej (art. 130 KPC).
Ustalanie WPS dla spraw o ustalenie. Zależy od przedmiotu ustalenia; dla konkretnych kategorii (frankowicze) — aktualna praktyka sądów okręgowych jest kluczowa.
